TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Τρίτη, 23 Οκτωβρίου 2012

Το ξεφλούδισμα

ΤΟ ΞΕΦΛΟΥΔΙΣΜΑ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ
(του Γιάννη Σαντάρμη)

                 Όταν πέφτουν ταπόβραδο τα σκότη αγάλια αγάλια  
                 και ταγριοπούλια στις φωλιές τραβιούνται και κουρνιάζουν
                 κι ανάβουν οι κωλοφωτιές κοι νυχτερίδες βγαίνουν,
                 βγαίνουν κοι κόρες του χωριού, βγαίνουν τα παλικάρια,
                 βγαίνουν κοι γριές κοι γέροντες και τάγουρα παιδάκια
                 και παν στην παρακάλεση, τραβάνε για ξεφλούδο.
                 Αυτή την ώρα απτο βουνό προβάλλει το φεγγάρι
                 και σα λυχνάρι ανάγερο, σαν κρεμαστό καντήλι
                 φέγγει μες στη σπιτίσια αυλή, που καλοσάρωτη είναι
                 κέχει πλατύ καταμεσίς σωρό από καλαμπόκι,
                 φέγγει και στο τρανό μεντζί και στους ξεφλουδιστάδες,
                 που σταυροπόδι κάθονται περίγυρα απτη στίβα.
                 Κι ο γερο-αφέντης εύχεται στους νυχτοπαρωρίτες.
                 - Καλό ξεφλούδισμα, παιδιά, καλή ξαγρύπνια απόψε.

                Κι αυτοί με ξύλινα σουφλιά και με καρφιά στα χέρια,
                το καλαμπόκι ξεφλουδάν, τη ρόκα ξεγυμνώνουν
                και ρίχνουν τον καρπό μπροστά και τα ξεφλούδια πίσω.
                Χορεύουν στον αυλόγυρο τα πρώτα καλαμπόκια
                και σαν τα δεύτερα ακλουθάν και σαν τα τρίτα πέφτουν
                ο τόπος ολοκίτρινος στρώνεται απάκρη σάκρη.
               Απτα κοτσάνια, καθώς σπαν, σηκώνεται αχολόι
               κι όσο γοργό γροικιέται αυτό τόσο σταλώνι πέφτει
               βροχή κι η ρόκα η ξερικιά, βροχή η τρανή μαντζάνα,
               βροχή τασπροκαλάμποκο κη κοντοδιακονιάρα.
               Οπού ναι νιος, όπου ναι νια, χρυσά δροσάτα νιάτα,
               πετάει το γέλιο στις θωριές και ο έρωτας στα μάτια
               κι οπού ναι γέροι, αραδιαστοί σε κοντοσκάμνια απάνω,
               παλιά μασλάτια κρέμονται και μύθοι μολογιούνται.
               Ένας διαλέει ροκόφυλλα, που μοιάζουν σα μετάξι,
               και στην καπνοσακκούλα του, στον κόρφο του τα χώνει,
               να τα χει για φουμάρισμα, να στρίβει τον καπνό του,
               άλλος ανάβει πλάι φωτιά και ψένει και μοιράζει
               τα καλαμπόκια τα χλωρά, τις τρυφερές τις ρόκες
               κι άλλος στης νύχτας τη σιωπή γλυκό τραγούδι λέει
               κι όξω ξεχύνεται ο σκοπός, στις γειτονιές απλώνει.
               Κι όσο ο ξεφλούδος προχωρεί κι όσο διαβαίνει η νύχτα
               στίβα η ρόκα σηκώνεται, σωρός το καλαμπόκι
               και τα καλαμποκόφυλλα πύργο κεκείνα σταίνουν.
               Ψηλά ταστέρι τουρανού το μεσονύχτι δείχνει
               και τα παιδιά, που παίξανε στα μπούλτσα σα μελίσσι,
               αποσταμένα γέρνουν πια κεκεί γλυκοκοιμούνται
               σα σε στρωσίδια μαλακά και σα σε νέφια αφράτα.
               Κάποτε στη βαθιά νυχτιά, κοντά στην πρώτη υπνίλα,
               κράζει κανένας άξαφνα, κράζει και χωρατεύει.
               - Ηύρα παρδάλω, ωρέ παιδιά, ηύρα και μια κοκκίνω
               κι αν λάχω ακόμα κάνα δυο, πέντέξι εφτά κι αν εύρω
               τότε θα πάω να κοιμηθώ, τότε θα πάω να γείρω.
               Του σπιτικού η νοικοκυρά, καθώς ακούει τορνίθι
               κι αυτό μέσα στην κούρνια του μεσάνυχτα να σκούζει,
               φέρνει την πίτα στο ταψί, που ψησε πριν στη γάστρα,
               φέρνει μαζί και το σταμνί με το παλιό το διάγγι
               και παίρνει αράδα το μεντζί και τους ξεφλουδιστάδες
               και στα γυαλιά ρίχνει κρασί, κομμάτια στις λεγγέρες.
               - Τη νυσταμάρα σας, παιδιά, κρατήστε την μια ψίχα
               κέφτασε η τραχανόπιτα κήρθε και το κρασάκι,
               οπού στεριώνουν την καρδιά κι οπού ξυπνάν τα μάτια!
               Κι αυτοί σε κάθε τους φελί, σε κάθε τους ποτήρι
               δίνουνε στην αφέντρα ευχές, χρυσά της λένε λόγια.
               - Καλή νυχτιά, νοικοκυρά, καλώς να δώσει ο ήλιος
               κι όσο να φέξει η χαραυγή κι όσο να πάρει η μέρα
               το καλαμπόκι ένα βουνό τετράψηλο να γένει
               κεφτόδιπλο κεννιάδιπλο του χρόνου να ψηλώσει!
               Κι όσο να πιουν και ναποφάν και τις ευχές να σώσουν,
               ο νοικοκύρης του σπιτιού πότε με καρπολόι
               τα καλαμπόκια που φυγαν στη στιβανιά μαζώνει,
               πότε από τους ξεφλουδιστές τα φλέσουρα αποδιώχνει
               και πότε ξεδιαλέει χοντρά κορμούζια κι αρμαθιάζει
               και τα κρεμάει στο πάτερο, να χει άλλα για σπορίτια
               και στης Μεσοσπορίτισσας τη μέρα άλλα για βράση.
               Κεκεί που το φεγγάρι σβει και πάει να βασιλέψει
               και τάστρα χαμηλώνουν πια και σκοτιδιάζει ο τόπος,
               τους φέγγει στο ξεφλούδισμα λυχνάρι κρεμασμένο.
               Και με το φως το λυχναριού, με το γλυκό το φως του,
               που πότε-πότε ολόφωτα και πότε-πότε τρέμει,
               αργό πάγει το έργο τους κι ανάρια τα τραγούδια,
               και στα τραγούδια ανάμεσα κι ανάμεσα στο έργο
               κάπου-κάπου μες στο χωριό κάνα σκυλί αλυχτάει,
               σκούζει στη λούζα ο βάτραχος, στα ρέπια η κουκουβάγια,
               στην κοντινή τη ρεματιά γλυκολαλεί ταηδόνι
               και με παράπονο θρηνεί μες στη σκαμνιά κι ο γκιώνης,
               Κι όταν θαμπό της χαραυγής το πρώτο έρχεται φέγγος
               κοι νυχτερίδες κρύβονται, το νυχτοπούλι παύει
               και κόβονται πια κοι χαρές, τα χωρατά, τα γέλια
               σηκώνονται οι ξεφλουδιστές, καληνυχτάν και φεύγουν
               και καρτεράν το σούρουπο, το βράδυ περιμένουν
               να ξαναπάνε σάλλη αυλή κι αλλού να ξεφλουδίσουν
               πάλι με κέφια, με χαρές, με γέλια, με τραγούδια.

 
Γλωσσάρι
διάγγι, το = παλιό κρασί.
κοκκίνω, η = ο καρπός του καλαμποκιού που όλα τα σπειριά του είναι κόκκινα.
κοντοδιακονιάρα, η = είδος κοντού καλαμποκιού που μόλις βγαίνει απ’ τη γη η καλαμποκιά του χωρίζει καρπό που κρέμεται προς τα κάτω σαν το σακουλάκι στον ώμο του ζητιάνου (διακονιάρη), λέγεται και κοντόροκα.
κορμούζι, το = ο κώνος του καλαμποκιού ξεφλουδισμένος, το κοτσάνι με τα απειρία μόνο.
λεγγέρα, η = χαλκωματένιο πιάτο μανοιχτό στόμα, απλάδα.
λούζα, η = μικρή κοιλάδα βαθιά και στενή που έχει υγρασία, βαθουλό χωράφι που κρατεί βρόχινα νερά.
μαντζάνα, η = το πολύ μεγάλο καλαμπόκι.
μασλάτι, το = κουβέντα.
μεντζί, το = σύναξη από ανθρώπους με σκοπό το ξεφλούδισμά του καλαμποκιού.
μπλούτσο, το = το καθένα από τα φύλλα που περιτυλίγουν τον καρπό του καλαμποκιού, φλέσουρο,
παρακάλεση ή παρακάλια, η = αμοιβαία βοήθεια όλου του χωριού για ορισμένο έργο.
παρδάλω, η = ο καρπός του καλαμποκιού που ανάμεσα στα κίτρινα έχει και κόκκινα ή μαύρα σπειρία.
ρόκα (καλαμποκιού), η = ο καρπός του καλαμποκιού.
φελί, το = κομμάτι.

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Δεν υπάρχουν σχόλια: