TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017

Βραβείο ποίησης στον Μπάμπη Τσέλο



ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ 
ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ
Β' ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟ ΜΠΑΜΠΗ ΤΣΕΛΟ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ “ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΕΙΑ 2017”
 ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ “ΣΤΟ ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ” , Ψευδώνυμο: Βραχινός
                                        Στον Νίκο Καζαντζάκη
                   Ω Οδυσσέα του φωτός, ταξιδευτή του κόσμου.
                   Ω κρητικό απόσταγμα, άστραψες στον πλανήτη
                   έγινες ήλιος, φώτισες τη σκοτεινιά του κόσμου.
                   Κάτι ανήλεα σ' έσπρωξε, στον ουρανό σε πήγε. 
                   Εκεί στην άκρη του γκρεμού έβγαλες τα φτερά σου
                   κάθε μέρα γεννιόσουνα, πέθαινες κάθε μέρα. 
                   Ανάμεσα έσκαβες βαθιά κι άκουγες την καρδιά σου 
                   και με τους χτύπους έκανες το πιο μακρύ ταξίδι.
                   Δεν εβολεύτηκες ποτέ, δε ζύγιασες, δε μέτρας
                   έλυσες το ζωνάρι σου και κουζουλός εγίνεις.
                   Δεν κόμπιασε η πένα σου, δεν έχασες μελάνη.
                   Μες στην καρδιά η αγάπη σου, μες στην καρδιά ο θυμός σου
                   μας σήκωσαν τα λόγια σου, οι πράξεις, η γραφή σου.
                   Το χρέος το θεώρησες ολόκληρο δικό σου.
                   Έζησες μες στην ερημιά, με όλον τον κόσμο γύρω
                   μαχόσουν για τη λευτεριά μες στης σκλαβιάς το χρόνο.
                   Άντεξες, ήσουν άνθρωπος, εκεί που η πέτρα σπάει.
                   Την ευτυχία στη γουλιά, στο κάστανο, στο κύμα
                   Μες στη δική μου την αυλή όλο το μυστικό της.
                   Μου έμαθες τον ήχο σου με μαλγηνό σαντούρι
                   τη νιότη να μην αρνηθώ ως τα βαθιά μου γέρα 
                   να αγαπάω τη ζωή, το χάρο να αψηφάω
                   να φτάνω στην ανάσταση μεσ' απ' τη σταύρωσή μου.
                   Μπάμπης Τσέλος
                                           Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Γράσπες και σπλιθάρια στη Βελαώρα Ελάτειας



ΓΡΑΣΠΕΣ ΚΑΙ ΣΠΛΙΘΑΡΙΑ ΣΤΗ ΒΕΛΑΩΡΑ ΕΛΑΤΕΙΑΣ
[Του Παναγιώτη Δημάκη, υπεύθυνου του ιστορικού αρχείου Αμφίκλειας-Ελάτειας]
Ένας σωρός από παράξενες λέξεις, που μοιάζουν να κατρακυλούν, σαν πετροχάλικα σε χείμαρρο, με τα τραχειά ρουμελιώτικα σύμφωνα. Κριτσώπια, τσουγκάρια, κάρκαρα, γράσπες και σπλιθάρια. Λέξεις που σήμερα κοιμούνται και αργούν στην ντοπιολαλιά και σε λίγο θα σβήσουν. Μοιάζει παράδοξο γράφοντας κανείς για τα καρπερά και υδροχαρή Ελατικά Πεδία, να αναφέρεται σε άνυδρο και έρημο τόπο, στην Έρημο της Ελάτειας. Δές όμως ανατολικά, πέρα από τόν Λευτιάνο, πρός την αρχαία Οπούντια Λοκρίδα, τα ραδινά βουνά, τού Παληουριά και τού Πετρουνιά, να βυθίζουν τις απολήξεις τους, στο μαλακό χώμα του κάμπου. Μέχρι το Βαθύρεμα, το Τουρκόρεμα και τα υψώματα τού Κασίδη, την αρχαία οδό, πού οδηγούσε στην θάλασσα, την Βαρβαρόστρατα, τήν από Βορρά δίοδο τών ληστών και τα βουνά τής Σφάκας, πού δεν υπάρχει ούτε πηγή, ούτε άμπλας.
Ο υδροφόρος ορίζοντας είναι πλούσιος, αλλά βρίσκεται χαμηλά, στο υψομετρικό τού κάμπου και έτσι η μεγάλη αυτή έκταση μοιάζει άνυδρη. Παρά ταύτα, σε πολλές κορυφές και ισιώματα, μέσα στά βράχια συναντάμε σπλιθάρια, φυσικά βραχοκοιλώματα, η επίπεδους λίθους πιθοειδείς, πού συγκρατούν τα νερά τής βροχής. Από εκεί ξεδιψούσαν οι αλεπούδες και οι ασβοί, αγριοπούλια και ερπετά, τραγόπουλα και κριάρια, καμιά φορά και βοσκοί, πού αψηφούσαν τις "κοψαντέρες", τις εκκολαπτόμενες προνύμφες τών εντόμων, πού επέφεραν βαριά νοσηματα, στο πεπτικό σύστημα. Τέτοια σπλιθάρια, θα βρούμε, ανεβαίνοντας από την Κοκκινόλυσσα, στην Καρδαρόραχη το μεγαλύτερο, στα Πυργάκια, στον Κούκο Καντά, ψηλά πάντα.

Τρίτη, 14 Μαρτίου 2017

Το εικονοστάσι



ΤΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ
[Από τις ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]
Από τη Λαμία ο Νικόλας μετατέθηκε σε Μονάδα αποθηκών εκρηκτικών και πυρομαχικών σε κωμόπολη.
Ένας 35άρης στρατιωτικός ιερέας με βαθμό λοχαγού, τα τρία αστράκια τα είχε καρφιτσωμένα στο μαύρο του ράσο στη θέση της καρδιάς, ωραίος άντρας, μορφωμένος, μέτριος στο μπόι, λυγερός, πολύ συμπαθής, ερχόταν από τις πρώτες μέρες του Νικόλα στην Μονάδα. Είχε την έδρα του στη Μεραρχία. Λειτουργούσε, εξομολογούσε όποιον ήθελε, κοινωνούσε και μιλούσε για λίγο στους στρατιώτες. Τελειώνοντας, έχοντάς του μεγάλη συμπάθεια, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να κάνει ένα σοβαρό διάλογο, τον ξεσήκωνε και τον έπαιρνε μαζί του με το υπηρεσιακό jeep του με στρατιώτη- οδηγό, για επίσκεψη στα Μετέωρα.
Οι δυο τους, ο νέος κι’  εντυπωσιακός παπάς με τ’ αστράκια του λοχαγού κι’ αυτός, νεαρός, γυμνασμένος, μαυρισμένος, με καλοκαιρινή στολή, έκαναν ένα αξιοσημείωτο ντουέτο, πράγμα που άρεσε στον παπά αλλά και σε τρίτους που τους έβλεπαν, ντόπιους και τουρίστες. Έμοιαζαν διαφήμιση του αμίμητου «Ελλάς ελλήνων χριστιανών». Εντύπωση έκαναν και στις καλόγριες των  Μονών όπου τον πήγαινε συχνότερα απ’ ότι σε ανδρικές. Σε κάθε τους επίσκεψη τους  έδειχναν αξιοθέατα που δεν έβλεπαν άλλοι επισκέπτες, τους κερνούσαν υπέροχες ρακές και δικά τους γλυκά κουταλιού, τους κάθιζαν σε μέρη απίστευτης θέας του κάμπου μη προσπελάσιμα από άλλους επισκέπτες.

Πέμπτη, 9 Μαρτίου 2017

Κυριακή, 5 Μαρτίου 2017

Τα ναρκοπέδια



Τα ναρκοπέδια…
[Ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]
Ναρκοπέδια με νάρκες κατά προσωπικού είχαν βρεθεί κοντά στα Μετέωρα και στη περιοχή από Καστράκι μέχρι και Καλαμπάκα. Κατάλοιπα απ’ τους Γερμανοϊταλούς και τον Εμφύλιο, νάρκες που πατώντας τις κάποιος,  θα εκτινάσσονταν από το έδαφος μέχρι περίπου μέτρο για να εκραγούν αμέσως μετά σκορπώντας θάνατο. Ο Νικόλας άκουσε για θύματα παλιότερα, κάτι που του ξύπνησε μνήμες όχι μακρινές από τον γενέθλιο τόπο του.
Τρεις μήνες μετά τον ερχομό του στη Μονάδα, αρχές Φλεβάρη του 1967, στο άγριο καταχείμωνο, έφτασε από Β. Ελλάδα μια διμοιρία Δ.Ε.Ν.Ξ. (Διμοιρία Εξουδετέρωσης Ναρκών Ξηράς). Στην ουσία δεν ήταν διμοιρία. Ήσαν καμιά δωδεκαριά στρατιώτες με τον εξοπλισμό τους. Οι μισοί ήσαν μουσουλμάνοι από Θράκη, Πομάκοι, κατάξανθοι. Αν δεν τους υποχρέωσαν σ’ αυτή την ειδικότητα, την διάλεγαν μόνοι γιατί κάθε ημέρα υπηρεσίας πιανόταν για δυο. Διοικητής τους, λοχαγός. Σπάνιος αξιωματικός. Λεβέντης, πάντοτε μπροστά στον κίνδυνο, μαζί με τους στρατιώτες του που τον λάτρευαν, γίνονταν χώμα γι’ αυτόν. Συνεννοούταν μαζί τους με το βλέμμα. Όσο έμειναν, πάνω από δυο μήνες, όταν πήγαινε βραδάκι σε κάποια ταβέρνα ή εστιατόριο, τους έπαιρνε μαζί του συχνά και τους κέρναγε.
Ζήτησε απ’ τον Νικόλα και κάνανε παρέα στα ταβερνάκια. Τον διοικητή του δεν τον πήγαινε με τίποτε. Ήταν το αντίθετο της δικής του νοοτροπίας.
Οι στρατιώτες του στρατωνίζονταν και έτρωγαν στη Μονάδα. Πρωί με τον  λοχαγό τους έφευγαν για τα ναρκοπέδια. Γυρνούσαν απόγευμα με καμιά 10αριά νάρκες που τις απόθεταν σε μέρος που τους υπόδειξε η Μονάδα.

Παρασκευή, 3 Μαρτίου 2017

Οι χαρταετοί στη Λυγαριά Λαμίας



ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΩΝ ΧΑΡΤΑΕΤΩΝ ΣΤΗ ΛΥΓΑΡΙΑ ΛΑΜΙΑΣ
[Του Γιώργου Καλλιώρα]


Εκείνα τα χρόνια πολλές ημέρες πριν τις Απόκριες τα παιδιά του χωριού είχαν φτιάξει μόνα τους χαρταετούς τους. Μπορώ να πω ότι η κατασκευή του χαρταετού εκείνα τα χρόνια ήταν ιεροτελεστία κανονική.
Ο σκελετός των χαρταετών φτιάχνονταν από καλάμι με ψίχα. Στην μέση του καλαμιού βάζαμε μία πρόκα και τις άκρες του καλαμένιου σκελετού την δέναμε με σπάγκο σε ίση απόσταση το ένα καλάμι στο άλλο. Για να βγάλουμε τις ίσες αποστάσεις ανάμεσα στα καλάμια μετράγαμε με το σπάγκο από την άκρη του καλαμιού έως το κέντρο του σκελετού που ήταν η πρόκα. Αυτή ήταν η σωστή απόσταση για να δεθούν τα καλάμια μεταξύ τους.
Οι χαρταετοί παλαιότερα φτιάχνονταν από εφημερίδες, αργότερα με λαδόκολλες και στα χρόνια τα δικά μας φτιάχνονταν με κερόκολες. Αφού φτιάχναμε τον σκελετό έπειτα κολλάγαμε μεταξύ τους τις κόλες με ζυμάρι ,τις απλώναμε στο πάτωμα και από πάνω βάζαμε τον σκελετό. Έπειτα κόβαμε με το ψαλίδι τις κόλες δύο πόντους πιο μακριά αλλά παράλληλα με τον σπάγκο του σκελετού. Αφού κολλάγαμε τις κόλλες πάνω στον σκελετό, έπρεπε να φτιάξουμε τις φούντες και τα κρόσσια. Οι φούντες δένονταν στις άκρες από το οριζόντιο καλάμι του χαρταετού ενώ τα κρόσσια σε όλες τις πλευρές του χαρταετού.

Ο Μ. Μπότσαρης λεξικογράφος



Ο ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΟΣ
[Του Παναγιώτη Δημάκη, υπεύθυνου ιστορικού αρχείου Αμφικλείας-Ελατείας]

φωτό 1. Η πρώτη σελίδα τού Λεξικού
Οι περισσότεροι αγωνιστές τού 1821,δεν γνώριζαν γραφή και ανάγνωση, ή, ήσαν ολιγογράμματοι, αφού η Παιδεία, δεν ήταν στην καθημερινότητα, τα σχολεία διάσπαρτα, στην απέραντη επικράτεια και οι ιερείς και μοναχοί, οι μόνοι, πού εδίδασκαν, τα "κολυβογράμματα". Ο καλόγερος Σαμουήλ, τού έμαθε τα βασικά, τα βελτίωσε περισσότερο στη Μονή Σέλτσου και στο Βουλγαρέλι, όπου υπάρχει και ιδιόγραφο τεκμήριο (...ανάρτηση στο fb τής 29ης Νοεμβρίου 2016 με τίτλο, Μάρκος Μπότσαρης ...κανο θιμισι... Πρόκειται για κείμενο, εξόχου σημασίας, από κάθε άποψη και ενδιαφέροντος, γραμμένο από το χέρι τού Μάρκου, πού πιστοποιεί πρώιμα, την ελληνομάθεια του Μάρκου Βλ. Φωτό 2).
φωτό 2
Από τους λίγους αγωνιστές, τής Ελληνικής Επαναστάσεως τού 1821, πού γνώριζαν τα Ελληνικά Γράμματα, ήταν ο ευγενικός Μάρκος, τών Μποτσαραίων Σουλιωτών, το άνθος αυτό, τής ανδρείας και ανιδιοτέλειας, πού έδωσε σκληρό μάθημα στούς Τουρκαλβανούς, στην Μάχη τού Κεφαλόβρυσου, όπου εύρε τον ένδοξο θάνατο, βυθίζοντας στο πένθος, όχι μόνο την αγωνιζόμενη Ελλάδα, αλλά και τους Φιλέλληνες τής Ευρώπης. Όμως εκτός αυτών, ο Μάρκος είναι κάτι παραπάνω, είναι και ο συντάκτης Λεξικού τής... Ρομαικοις και Αρβανητηκοις Απλής, όπως το επιγράφει ο ίδιος, γραμμένο δια τής χειρός του, εν Κερκύρα το 1809, όπως βεβαιώνει ενυπογράφως και ο F.Pouqueville, ο γνωστός περιηγητής, ιστοριογράφος και ιατρός τού Αλη-πασά στα Γιάννενα (φωτο 1).

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Σάκες ...μαρούδια και τορβάδες



Σάκες  …μαρούδια και τορβάδες
Αθώα περιστατικά από τα παιδικά μας χρόνια στον Άγιο Γεώργιο Φθιώτιδας
[Του Τάκη Ευθυμίου]
Αγιωργίτες μαθητές  στο Γυμνάσιο Λαμίας
προτού ιδρυθεί το δικό μας

Στα σχολικά μας χρόνια σάκες για το Γυμνάσιο διέθεταν ελάχιστοι μαθητές. Όσοι είχαμε στο δημοτικό, ακόμα και να γλίτωναν απ’ τη φθορά, ήταν ακατάλληλες αφού δε χωρούσαν πλέον τα πολλά βιβλία. Γι’ αυτό οι περισσότεροι προμηθεύονταν από τα μπακάλικα της γειτονιάς ή από το μοναδικό βιβλιοπωλείο του Μητσάκη που υπήρχε στη μεσαία συνοικία του χωριού μας ένα χοντρό κοκκινωπό λάστιχο με αγκράφες στις άκρες κι έδεναν τα βιβλία, κουβαλώντας τα έτσι παραμάσχαλα στο σχολείο.

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2017

Δαίμονες & βρυκόλακες


 
Δαίμονες Βρυκόλακες & δοξασίες του λαού μας
(του Ζάχου Ξηροτύρη)
Κυκλοφορούν στην ύπαιθρο πολλοί δαίμονες. Τα μυστηριώδη αυτά φαινόμενα, έχουν σάρκα και οστά κατά την λαϊκή αντίληψη και εισχωρούν παντού και σε χώρους και σε τόπους και σε άτομα μέσα.
  Εισχωρούν στον άνθρωπο και του αλλάζουν την συνείδηση και τις πεποι­θήσεις και τον οδηγούν σε κάθε πονηρό και κακό. «Μπήκε ο δαίμονας μέσα του», είναι συνηθισμένη φράση των χωριανών μας σε τέτοιες περι­πτώσεις ή «εκεί τον έσπρωξε ο δαίμονας», που έβαλε την ουρά του γιατί τον διάβολο τον δέχονται με μακριά ουρά, που όπου εισχωρήσει φέρνει κακία και διχόνοια.
Όλοι πιστεύουν ότι οι κακές πράξεις είναι των δαιμόνων και θέλουν να απαλλαγούν. Άλλοι προσφεύγουν τότε στον παπά και αντιπρόσωπο του Θεού, για να διώξει τους δαίμονες με αγιασμούς και ευχολόγια, άλλοι πάλι πιστεύουν ότι προληπτικά ή κατασταλτικά μπορούν να εμποδίσουν ή καταστείλουν τις δαιμονικές ενέργειες με αντίδοτα και σαν τέτοια μετα­χειρίζονται τα ξόρκια. Όλα αυτά είναι έργα του διαβόλου του πρίγκηπα αυτού του σκότους, με την αστείρευτη διαβολική σκέψη στα βάθη της ψυχής και την εφευρετικότητα του, σε πράξεις αντίθετες προς το θείο έργο, με τις οποίες ωθεί τον άνθρωπο και τον καθιστά υπόδουλο της εσωτερικής κακίας του με μολυσμένο τον νου και την καρδιά.
Αστείρευτο το φρέαρ της σατανικής εφευρετικότητας, την οποία η διαβολική προσωπικότητα του μεταχειρίζεται να ενσπείρει διχόνοιες και εγκληματικότητες μεταξύ του ανθρωπίνου γένους.
Στη φαντασία του λαού ο διάβολος δεν είναι σχήμα λόγου, αλλά προσω­πικότητα αόρατη, διαθέτει δε στρατιές δαιμόνων, οι οποίοι περικυκλώνουν τους ανθρώπους με την απανταχού παρουσία τους και επιδιώκουν να τους εμβάλλουν σε πειρασμούς και αμαρτίες και ιδία αρέσκεται πολύ η διαβολική προσωπικότητα να εισχωρεί και να δημιουργεί οικογενειακές διενέξεις και γιαυτό οι χωριανοί λένε την πρόχειρη φράση τους σε τέτοιες περιπτώσεις «πυρχώρησε (προχώρησε) μέσα στο σπίτι ο τρισκατάρατος».