TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Πέμπτη, 2 Αυγούστου 2018

Ο χρυσικός Κυρ-Παναγιώτης Νίκου στο Δραχμάνιον-Νυμφαίον


ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΔΡΑΧΜΑΝΙΟΝ - ΝΥΜΦΑΙΟΝ
Το Οδολόγιον τού Χρυσικού Κυρ-Παναγιώτη Νίκου (Δοκίμιο προς διόρθωση)
Του Παναγιώτης Δημάκη, υπεύθυνου ιστορικού αρχείου
Δήμου Αμφικλείας-Ελατείας
 Φωτο 1. Ο Κυρ-Παναγιώτης Κ. Νικόπουλος σε ώριμη ηλικία φρακοφορεμένος
σε πορτραίτο αγνώστου φωτογράφου
Ο κυρ- Παναγιώτης Κ. Νίκου, φωτο 1, από τήν μεγάλη οικογένεια τού Νυμφαίου Νίκου, άριστος χρυσικός-τεχνίτης και ικανός έμπορος, εφοδιασμένος, με τα σύνεργα τού επαγγέλματός του, στο κασελάκι, διατρέχει βουνά και λαγκάδια, ακολουθώντας τήν αρχαία Βασιλική Οδό, Βορρά-Νότου, Θερμοπυλών-Ελατείας-Θηβών, στο τελευταίο τέταρτο τού 19ου αι και εγκαθίσταται στο Δραχμάνιον. Κατά τήν μακρά και κοπιώδη διαδρομή του, σε μικρά και μεγάλα, εμπορικά και βιοτεχνικά κέντρα, τής ενδοχώρας, είδε και άκουσε πολλά, αλλά σαν συνετός και μετρημένος βουνίσιος, φρόντισε να ασφαλίζει, τα κέρδη του, με προσεκτική διαχείριση. Έτσι μ ένα καλό κομπόδεμα, εγκαταστάθηκε στο Δραχμάνιον, πού παρουσίαζε σημαντική τότε, οικονομική πρόοδο, τα δε είδη τής τέχνης του, τα λεγόμενα " βλαχομαλάματα ", λόγω τής συστάσεως των, με χαμηλή αναλογία αργύρου λεγόμενα και " φαρμακερά " ήσαν τα φθηνά και απαραίτητα γιορτινά κυρίως, αλλά και καθημερινά, στολίδια κοινωνικής καταξίωσης για τούς έχοντες. Οι εργασίες προόδευαν, ο Κυρ-Παναγιώτης αγόρασε οικόπεδο και έκτισε σπίτι, πέτρινο, διώροφο (Οντά), πού σώζεται ακόμη, αλλοιωμένο όμως, έκαμε κουμπαριές με τούς γείτονες Καλαμποκαίους, συνάφειες, σχέσεις με τούς ντόπιους και εντάχθηκε με τούς άλλους Μακεδόνες και Ηπειρώτες, χρυσορράφους, τσαρ'χάδες, βαιναδες, καποτάδες, κτίστες αλλά και χρυσικούς, στον δυναμικό πυρήνα, πού ώθησε τότε, το Δραχμάνιον, πρωτεύουσα τού Δήμου Ελατείας, να διακριθεί, όχι μόνο στήν οικονομική ανάπτυξη, αλλά και στον πολιτισμό, με τήν ίδρυση συλλόγων, κοινωνικών εκδηλώσεων κ.λ.π. Ο ίδιος φαίνεται να αγαπούσε, τήν Μουσική και τα Γράμματα και να έχει δημιουργήσει, μία μικρή πνευματική ελίτ, τηρουμένων τών αναλογιών, με τήν περίφημη δασκάλα τής Ελατείας, τήν κυρία Μαριγώ πού φιλοξενούσε, πολλά χρόνια, στο σπιτικό του, ενώ και αρκετοί, καθηγητές, δάσκαλοι, δικαστικοί και διοικητικοί υπάλληλοι, όπως και έμποροι και βιοτέχνες, μετείχαν στά κοινωνικά δρώμενα αυτής, τής δύσκολης και προβληματικής εποχής, με τούς διαφορετικούς στόχους και προβλήματα, από δικά μας. Απεβίωσε και ετάφη εν Ελατεία, εν δόξει και τιμή, τήν 25η Μαρτίου 1909, αφήνοντας αγαθή ανάμνηση και τήν παρακαταθήκη στον μοναχογιό του, να επιτελεί κοινωνικό έργο, πού το τήρησε ο Κων/νος Π. Νικόπουλος, φιλοξενώντας επί έτη, δύο κοριτσάκια, πού γλύτωσαν, από τήν ναζιστική θηριωδία, τής Σφαγής τού Διστόμου. (Βλέπε 2 σχετικές παλαιότερες αναρτήσεις).

Το τέμπλεον του Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Δολιανών (Στουρνάρας) Ευρυτανίας, έργο του Στ. Υφαντή


Το τέμπλεον του Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Δολιανών (Στουρνάρας) Ευρυτανίας
του Αγραφιώτη/Μεγαλοκαψιώτη λεπτουργού Στυλιανού Υφαντή
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Φωτό: Τάκης Φ. Βονόρτας
Άγιος Αθανάσιος Δολιανών. Μια όψη της εκκλησιάς

Όταν ξεκινήσαμε με ένα 4Χ4 τελευταίο Σάββατο Ιούνη του 2001στις 07:00 από το Παλαιό Φάληρο για το Πανταβρέχι του Κρικελλοπόταμου της Ευρυτανίας, με  παράβαση των κανόνων ασφάλειας, ένα όχημα μόνο σε δύσκολες διαδρομές, δεν είχα εισέτι καμιά ενασχόληση σ΄ αυτό που πάντα θεωρούσα καθήκον μου. Την υπενθύμιση του έργου του παππού μου, πατέρα της μητέρας μου, Στυλιανού Υφαντή στη Ρούμελη, που είχε αρχίσει από χρόνια να ξεχνιέται.. Το έργο αυτό προσπαθώ, παρόλες τις αντιξοότητες, να το διεκπεραιώσω όσο το δυνατόν, όσο μπορώ να βρω τους κλειδοκράτορες των εκκλησιών, συνηθισμένο εμπόδιο, και όσον οι δυνάμεις μου επιτρέπουν, απ΄ όταν έγινα ομότιμο μέλος του Τ.Ε.Ε., δηλαδή συνταξιούχος Μηχανικός, οπότε είχα χρόνο…
Έτσι, όταν μετά μικρή στάση στη Μεσαία Κάψη και συνέχεια Καρπενήσι, δρόμο για Προυσό, δρόμο για Κλαυσί και Ανιάδα, πήρα τον χωματόδρομο πριν την Ανιάδα δεξιά, στην κατασκήνωση, δεν θυμάμαι τίνος, του Μεγάλου Χωριού, την ανάβαση του δύσκολου χωματοπετρόδρομου με φουρκέτες της Καλιακούδας του 1995 και την στάση μας στο διάσελο, στα 1800 μέτρα, για να ξεκουραστούμε εμείς και τ΄ αυτοκίνητο, στο μυαλό μου είχα μόνο την εκτέλεση της προσχεδιασμένης διαδρομής μου για την εκδρομή στο Πανταβρέχι και επιστροφή από Ροσκά, κλπ, Δομνίστα, Κρίκελλο... Ούτε Στουρνάρα, ούτε Ροσκά, ούτε άλλα χωριά με εκκλησιές με έργα του παππού..
Δευτέρα πρωί έπρεπε να είμαι στην εργασία μου!...
Το τμήμα από το χειρόγραφο έργων του που μας έγραψε ο Στέλιος Υφαντής μετά φορτικές μου παρακλήσεις αρχές 10ετίας ΄60 όπου αναφέρεται το τέμπλο ή τέμπλεον των Δολιανών…

Δευτέρα, 30 Ιουλίου 2018

Η φρουρά στο Φουρνά το '74


ΙΟΥΛΙΟΣ 1974. Η ΕΠΙΣΤΡΑΤΕΥΣΗ. Η ΦΡΟΥΡΑ ΣΤΟ ΦΟΥΡΝΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ…
Του Παναγιώτης Δημάκη, υπεύθυνου ιστορικού αρχείου
Δήμου Αμφικλείας-Ελατείας

Ο Φύλακας στο Ζαχαράκη Κυρ- Γιώργης Μπούργος, ο δάσκαλος, ο υποφαινόμενος, έφεδρος διοικητής, τού λόχου ΤΕΑ και ο Γιάννης, λεγόμενος και γελαδογ@@ης, (σπερματοχύτης). Πενήντα σχεδόν χρόνια, πέρασαν από τήν Επιστράτευση, τού 1974, με τα τραγικά γεγονότα εκείνα, πού οι Τούρκοι καλά μελετημένοι, με τήν βοήθεια και τών γνωστών άσπονδων φίλων μας, έβαλαν πόδι στήν Κύπρο. Η λέξη Επιστράτευση!, τότε ακούστηκε και έσκισε, σάν αστραπή τον Ελληνικό ουρανό. Ακόμα και εγώ, τής 40ης ΕΣΟ, έλαβα αυθημερόν το φύλλο πορείας, για το τάγμα ΤΕΑ στήν Λαμία, από έναν λαχανιασμένο αστυνομικό. Έφτασα νύχτα στήν Μακρακώμη, με δύο ακόμη, εφέδρους ανθυπολοχαγούς, στο αναστατωμένο Διοικητήριο, όπου μάς παρέπεμψαν, στήν ημιφωτισμένη ιματιοθήκη, όπου ένας τρελαμένος λοχίας, μάς πετούσε, σάκους με ιματισμό, θερινό και χειμερινό, γυλιούς, καραβάνες, άρβυλα και οδηγίες προορισμού, σχέδιο αποστολής και Διοίκησης. Αποστολή ήταν η προστασία τού Ραντάρ του ΟΤΕ, στήν κορφή ενός βουνού, καθώς και τού εργοστασίου ξυλείας Φουρνά, από ενδεχόμενη, αεροπορική τουρκική καταδρομή, απίθανη και εκτός και τής κοινής λογικής αυτό, η συγκρότηση τού λόχου στο Φουρνά, με διοικητή εμένα, ώς αρχαιότερο, με δύο διμοιρίες ακόμη, μία στο Αηδονοχώρι και μία νομίζω στήν Χόχλια ή στήν Βράχα. Μάς είχαν δε δόσει περίστροφα, αλλά χωρίς φυσίγγια ! πού θα παραλαμβάναμε στο Φουρνά, όπως και έγινε. Ο έφεδρος ταγματάρχης διοικητής, κολλημένος στο τηλέφωνο, ούτε μάς μίλησε. Φωνές, φωνές, γρήγορα, γρήγορα για Φουρνά με ένα Τζειμς, όπου μάς περίμεναν, μερικοί ξενυχτισμένοι χωρικοί, πού θα σχημάτιζαν τον λόχο. Η απροσδόκητη και πλήρης εξουσία, επί παντός, μού εξασφάλισε, τήν επίταξη τού τζιπ, τού Δασαρχείου, την μουρμούρα τού Δασάρχη και τήν συνεργασία τού Αστυνόμου, αλλά και τήν φιλία τού Γιάννη τής φώτο, πού ήταν ένας υπέροχος και τίμιος Ρουμελιώτης, συνοδός τών εξερευνήσεων, στα απέραντα δάση, ποτάμια και βουνοκορφές.(Ο σκωπτικός ευρηματικός τίτλος πού τού απέδωσαν οι συμπατριώτες του, γελαδογ@@ης, δεν ήταν υποτιμητικός, αλλά είχε σχέση με τον ορισμό του, ώς σπερματοχύτη). Έτσι έτρεξε ο χρόνος, ενός περίπου μηνός, με πολλά ακόμη σπαρταριστά επεισόδια, πού θα ακολουθήσουν, σύντομα, σε νεώτερη ανάρτηση, όπου θα παρακολουθήσουμε, τον μετασχηματισμό ενός μπουλουκιού, κουρασμένων, ατάκτων τυφεκιοφόρων, σε τακτική στρατιωτική μονάδα, με πολλά ευτράπελα, αλλά και διδακτικά συμβάντα.

Κυριακή, 29 Ιουλίου 2018

Σταφύλι άνυδρο


ΣΤΑΦΥΛΙ ΑΝΥΔΡΟ
Λαογραφήματα του Γιώργου Ζούγρου, δασκάλου
  
Ο παππούς φόρτωσε στο γάιδαρο άχυρο, παλιά ρούχα, μερικά τενεκεδάκια και κινήσαμε για τ’ αμπέλι, να φτιάξουμε το σκιάχτρο. Μόλις πήραμε το ίσιωμα, μ’ έβαλε κι εμένα καβάλα πισωκάπουλα. Πιο πέρα μια οχιά λιάζονταν στον όχτο, με το καρό της φόρεμα και μόλις μας άκουσε σύρθηκε αθόρυβα μέσα στα κοντοπούρνια.
Όταν ζυγώσαμε στ’ αμπέλια, μια φωνή ακούστηκε απ’ τη μεγάλη δραγασιά. Ήταν ο δραγάτης που είχε την κρεβάτα του ψηλά στη μεγάλη βελανιδιά κι επόπτευε από κει όλα τ’ αμπελοχώραφα. Άγριος, αξούριστος, με μεγάλα μουστάκια και με το τουφέκι στον ώμο, ήρθε προς το μέρος μας.
-Ήρθα να φτιάξω ένα σκιάχτρο για τα πλιά και τις καλιακούδες, είπε ο παππούς κι άρχισε να ξεφορτώνει το γάιδαρο.
- Ορέ δεν αφήνουν τα δυο αντάμα!
- Να ζήσουν θέλουν κι αυτά τα δόλια, ούλοι τον ίδιο αγώνα δεν κάνουμε;
- Ν’ ασβεστώσεις και λίγα λιθάρια γύρω-γύρω να σκιάζονται ο ασβός κι η αλεπού, είπε ο δραγάτης.  
     Παλιότερα όποιος έβρισκε κάποιο σκυλί μέσα στ’ αμπέλι του, είχε το δικαίωμα να το σκοτώσει χωρίς να έχει συνέπειες. Έτσι βγήκε η φράση «Πήγε σαν το σκυλί στ’ αμπέλι!».
Τον Τρυγητή σαν μέστωναν και γλύκαιναν τα σταφύλια ο δραγάτης γνωστοποιούσε σ’ όλο το χωριό την ημέρα που θα άρχιζε ο τρύγος. Μαζεύονταν τότε όλο το χωριό με τα γαϊδουράκια και τα κοφίνια και περίμεναν στο εικονισματάκι που είναι στην άκρη των αμπελιών, ώσπου να δώσει το σύνθημα ο δραγάτης. Και τότε ξεχύνονταν όλοι με γέλια και χαρές στ’ αμπέλι τους κι οι κοπέλες άρχιζαν το τραγούδι.

Το ξύλινο τέμπλο, έργο του Στυλιανού Δ. Υφαντή, του Ι.Ν.Γέννησης Θεοτόκου Φειδάκια Ευρυτανίας


Αναζητώντας το έργο του Στυλιανού Δ. Υφαντή στον Ι.Ν.Γέννησης της Θεοτόκου 
στα Φειδάκια ή Φιδάκια ή Φθάκια Ευρυτανίας…
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου
Στις 26.04.2015 με την συντροφιά εκδρομέων φίλων από Ναύπλιο, ανέβηκα από Μεσαία Κάψη της ορεινής Φθιώτιδας, την βάση μας, στον Άγιο Νικόλαο (Λάσπη) Ευρυτανίας για να επισκεφτώ και φωτογραφίσω το πρώτο τέμπλεο (τέμπλο) που κατασκεύασε ο παππούς μου Στέλιος Υφαντής, νεαρός, πριν το 1900...
Ατύχησα!... Το τέμπλο ήταν χτιστό!. Η κυρία, κλειδοκρατόρισσα, που μας άνοιξε την εκκλησιά  μου είπε κάτι που αγνοούσα:
       -    Τον Αη Νικόλα, την εκκλησιά, έκαψαν το 1941 οι Γερμανοί (sic).
Μαζί κάηκε και το πρώτο τέμπλο, έργο στο μέγιστο ποσοστό, του Στέλιου Υφαντή!..
Συνεχίσαμε για Μυρίση (Μυρίκη) Ευρυτανίας, πάνω από το Καρπενήσι, απέναντι από το πανέμορφο Βελούχι, με στόχο την φωτογράφηση του τέμπλου του Αγίου Γεωργίου του 1898 «με το θαυμάσιο τέμπλο από ολοσκάλιστο ξύλο καρυδιάς, έργο του λαϊκού ξυλογλύπτη και λεπτουργού Στέλιου Υφαντή (1900)», σύμφωνα με παραπομπή στο Internet. Το 1900 ο Υφαντής ήταν ...25 χρόνων (!).
Και στην αποστολή μου αυτή απέτυχα καθώς δεν βρήκα κλειδοκράτορα. Είχα όμως ευτυχή κατάληξη όταν αργότερα φίλος μου φωτογράφησε και μου έστειλε τις φωτό του τέμπλου. Περισσότερα, με έρευνα στο Google:
Στους γενέθλιους τόπους: «Αποστολή»στη Μυρίκη Ευρυτανίας
Έχοντας χρόνο στην διάθεσή μας και απολαμβάνοντας την ομορφιά των γενέθλιων τόπων μου, συνέχισα προς Φειδάκια.
Μετά μια σύντομη βόλτα στο περιποιημένο και όμορφο χωριό όπου παλιά σπίτια ανακαινίζονταν, με θέα από ορισμένα του σημεία στη λίμνη των Κρεμαστών ή Αχελώου, καταλήξαμε στην εκκλησιά της Γέννησης της Θεοτόκου με το σχετικά άνετο χοροστάσι της.
Η αναφορά του Στυλιανού Υφαντή για το «τέμπλεον», κλπ, του Ι.Ν. Γέννησης της Θεοτόκου στα Φειδάκια στο ιδιόχειρο σημείωμά του που μας παρέδωσε στη Μεγάλη Κάψη…

Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2018

Τα ριζικάρια


Τα    ρ ι ζ ι κ ά ρ ι α 
(της Στέλλας Κ. Πολίτου)
Τα παλιά χρόνια ο κόσμος δε διασκέδαζε όπως σήμερα. Οι άντρες πήγαιναν στο καφενείο για χαρτάκι ή για καφέ. Έβρισκαν και κανέναν άλλο άνθρωπο για να κουβεντιάσουν. Αλλά οι γυναίκες δεν έβγαιναν καθόλου. Οι γιορτές ήταν η μόνη ευκαιρία για κάπως πιο ανοιχτή κοινωνική ζωή.
Στις 24 Ιουνίου γιορτάζει ο Αϊ-Γιάννης, τον οποίο ονόμαζαν Ριγανά. Τα κορίτσια του Νεχωριού Υπάτης τηρούσαν με τον τρόπο τους το έθιμο με τον κλήδονα 1. Μέσα σ' ένα μεγάλο πιθάρι έριχναν τα ριζικάρια 2. Από την προηγούμενη μέρα, μαζεύονταν τα κορίτσια, γει­τονοπούλες, ξαδερφάδες, και διάλεγαν τον τόπο που το βράδυ θα άφηναν 
τον κλήδονα. Αν δεν είχαν πιθάρι, βάζανε μια μεγάλη κατσαρόλα που την ονόμαζαν κλήδονα 3.
Δυο κοπέλες έπρεπε να φέρουν νερό από τρεις βρύσες του Χωριού. Στο δρόμο δεν έπρεπε να μιλήσουν σε κανέναν. Αυτό, όμως, το γνώριζαν τα αγόρια και έτρεχαν από κοντά τους προσπαθώντας να τις κάνουν να μιλήσουν. Γι' αυτό και σήμερα αν κάποιος δε μιλάει λέμε: «το αμίλητο νερό ήπιες;»
Στη συνέχεια το άκριτο νερό το ρίχνανε μέσα στον κλήδονα και κάθε ανύπαντρη κοπέλα έριχνε μέσα ένα προσωπικό της αντικείμενο: έναν σταυρό, ένα σκουλαρίκι, ένα δαχτυλίδι. Το δένανε μ' ένα κλωνί βασιλικό και το ρίχνανε στον κλήδονα. Ύστερα, το σκέπαζαν μ' ένα κόκκινο πανί και το άφηναν έξω το βράδυ, ώστε να το βλέπουνε τ' αστέρια.

Πέμπτη, 26 Ιουλίου 2018

Καρπούζια ζουμερά


ΚΑΡΠΟΥΖΙΑ ΖΟΥΜΕΡΑ
[Της Annaς Kousiantza]
1971 ...από την παραγωγή στην κατανάλωση... από τα θεσσαλικά χωράφια, βαρέλες... ζουμερά γλυκά και νόστιμα τραγανά, καρπούζια… στο κέντρο της Αθήνας ...αναζητώντας λίγη δροσιά στα ζεστά ελληνικά καλοκαίρια…
(Ξενοδοχείο Ωραία Θεσσαλία, οδός Μάγερ και Λιοσίων)

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Κυριακή, 22 Ιουλίου 2018

Αγραφοβούνια


ΑΓΡΑΦΟΒΟΥΝΙΑ - Μεγάλα Βραγγιανά 
«Μια κρανιά κρανόλουρα  και μια κρανολουρίτσα»
[ Του Ioanni Elatou Makka ]
                                     Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Το όνομα Παναγιώτης...


ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ-ΠΑΝΑΓΙΟΥ-ΠΑΝΟΣ-ΠΑΝΑΓΙΟΥΛΑ…
(Δοκίμιο πρός διόρθωση)
Του Παναγιώτη Δημάκη, υπεύθυνου του ιστορικού αρχείου
Δήμου Αμφικλείας-Ελατείας

Φ 1
Η λατρεία τής Παναγιάς, στήν Χώρα τής Ελατείας,* ώς Μεγάλης Παναγίας, Παναγίας Τρισμάρτυρης, αλλά και το πλήθος τών ονομάτων- παραγώγων, Παναγιώτηδων, Παναγιούλες, Πάνος και Πανάγω κ.λ.π. (βλέπε σημ.), νεοελληνικών ονομάτων, καθαρά Ορθοδόξων, δείχνει τήν ιδιαίτερη σχέση της και θέση, στο θρησκευτικό συνειδός, τού αγροτοποιμενικού πληθυσμού τής περιοχής, διατηρώντας με τήν καθαρή γλώσσα, τήν ευθεία τών αρχαιοτάτων Ελληνικών παραδόσεων, όπου οι γλωσσικές και άλλες επιμολύνσεις, επιδρομέων και άλλων κατακτητών, έχουν εν πολλοίς απορροφηθεί και παραμένουν μόνον μερικά, ανάξια λόγου, σκελετικά κατάλοιπα, χρήσιμα μόνον στούς παραφιλολογούντες ματαιόσπουδους. Όμως επειδή πολλοί φίλοι, έχουν ερωτήσεις, για το θεοτοκόνυμο αυτό όνομα, Παναγιώτης και τα παράγωγά του, στήν πλούσια λαϊκή μας, καθημερινή λαλιά, καταθέτω μερικά ψήγματα σχετικών δημοσιεύσεων, από έγκυρους ερευνητές και μελετητές, μαζί με αναφορές, σε μολυβδόβουλλα τού ΙΒ' και ΙΓ' αι. Ομολογώ, ότι λιγοστά είναι τα τεκμήρια, ακόμη λιγότεροι οι ερευνητές, πού ασχολήθηκαν, με το θέμα αυτό, για το όνομα, πού περιλαμβάνεται στα Ελληνικά καθαρά ονόματα, γι' αυτό ίσως, αναφέρονται σε απομονωμένες κοινωνικές ομάδες, τού παρελθόντος, πού η κινητικότητα των, διέσπειρε και διέδωσε, σε βουνά και θάλασσες, όπου γής και χριστιανικό πλήρωμα. Βλ. ΣΗΜ.
 * Η Παναγία Βρεφοκρατούσα, πλάγια όψις, από το Αρτοφόριον, τής σκευοθήκης τού Αγίου Δημητρίου Ελατείας. Έργο τών Ηπειρωτών αδελφών Παλασσόπουλων, καταγομένων εκ τού Νυμφαίου, αργυροχόων τεχνιτών, αποτελεί πολιτιστικό θησαυρό τής Ελατείας και ιδιοκτησία τού Αφέντη Αη-Δημήτρη, δωρεά τού Επαμεινώνδα Κοτοπούλη και τής συζύγου του, Μαργαρίτας, το έτος 1880. Στο κάτω μέρος φέρει άτεχνο ακιδογράφημα.. αη- Δημήτρης Ελατίας... Πρόκειται για άριστη εργασία, σε σφυρήλατο, αργυρό- φύλλο έλασμα, με πελεκητά σχέδια, τούς Ευαγγελιστές άνω, τον Άη Γιάννη Πρόδρομο στο πλάι, και τα ονόματα τών αφιερωτών, σε σχήμα παραλληλογράμμου κυτίου. Φυλάσσεται στόν ομώνυμο Ναό.

Σάββατο, 21 Ιουλίου 2018

Το λίχνισμα τρου σιταριού


ΤΟ ΛΙΧΝΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ
[Του Γιάννη Αν. Σαντάρμη]
           Πηγή φωτο: https://www.google.com/search?q=λιχνισμα&safe 

       Βασίλεψεν ο αυγερινός και με το χάσιμό του,
στον ουρανό ο κορυδαλλός τη μέρα χαιρετάει,
την ώρ' αυτή την αυγινή και την περίκαλλη ώρα,
ξεπροβοδίζει τους βοσκούς, που τις κοπές σκαρίζουν,
τους νιους, που παν για πότισμα, στο δρόμο συντροφεύει,
                           τραβάνε οι κόρες για κλαρί, τραβάει κι αυτός μαζί τους
                           και μ' όμορφα λαλήματα και χαρωπά τραγούδια
και το ζευγά στ' αλώνι του γλυκά καλωσορίζει,
στ' αλώνι με το μάλαμα, με του σταριού το λιώμα.
Κι είναι τ' αλώνι διάπλατο, στρογγυλοκάμωτο είναι,
έχει τον πάτο πέτρινο, τα χείλια λιθαρένια,
έχει κι αυτόν τον τόπο του σε ψήλωμα κι αγνάντιο
κι όπως φυσά από το βουνό και ροβολάει ο αγέρας,
το κρούει το ροδοχάραμα, το κρούει το μεσημέρι,
το κρούει και το κοντόβραδο, όσο να φέξ' η μέρα.
Η μέρα φέγγει κι η αυγή και με το φώτισμά της,
πιάνει φτερό ο λιχνιστής, λιανό φρύγανο παίρνει
και τ' αμολά κι όπως αυτό φεύγει και κάνει πέρα,
του δίνει γνώρο πως περνά και πως φυσάει ο αγέρας
και με τ' αγεροφύσημα, αρχίζει το ξαχέρι.
Αδράχνει το ξυλόφτυαρο, αδράχνει το βουκούλι
και παίρνει από το μάλαμα κι από το λιώμα παίρνει,
παίρνει απ' τ' αλογοπάτητα κι αλωνισμέν' αστάχυα
και προς τα πάνω τα πετά, τινάζει το σιτάρι.
Αράδ'-αράδ' αναπετά, λιχνίζει αράδ'-αράδα,
αράδα και οι λιχνισιές, η μια πίσω απ' την άλλη,
παγαίνουν στον ανήφορο, στον ουρανό ανεβαίνουν,
που μοιάζουν λες σαν ξέμακρη ουρά αστεριού που πέφτει,
κι ανάγερ' ανταμώνεται κι ανάγερα φιλιέται
τ' αγέρι με το άχερο, τ' αγέρι με το στάρι.
Τ' άχερο, σαν ανάλαφρο κι άβαρο, αποτραβιέται,
αποτραβιέται με χορό, αποτραβιέται πέρα
και το σιτάρι, ολόγιομο και καλομεστωμένο,
κάν' ίσια κάτου κι έρχεται, γοργό στ' αλώνι πέφτει,
πέφτει στον καλοσάρωτο και τον καθάριο τόπο.
Κι όπως ο ήλιος τα σπυριά φωτοχτυπά απ' αγνάντια,
φέγγουν αυτά σαν µάλαµα, γυαλίζουν σαν ασήµι.
Κι όσο να κάτσει τ' άχερο κι  οσ'  ο πραχνός να πέσει,
απλώνει, απλώνει και σκορπά κι όσο σκορπά κι απλώνει,
σαν σύγνεφο λες φαίνεται και σαν αντάρα µοιάζει,
σαν σϋγνεφ' ολοκάτασπρο, σαν βαµπακάτη αντάρα
κι ετούτο τ' άσπρο σύγνεφο κι η αντάρα η αχυρένια,
κάνουν θολό τον ουρανό, κάνουν θολό τον ήλιο,
κάνουνε και το λιχνιστή κι αυτόν κουρνιαχτισµένο.

Κυριακή, 15 Ιουλίου 2018

Καλαμπόκια ψημένα


ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΑ ΨΗΜΕΝΑ
[Της Annaς Kousiantza]
Ρόκες ντόπιες... στα κάρβουνα... από το χθες στο σήμερα... ατελείωτα καλοκαίρια με καλαμπόκια ψητά στα κάρβουνα... οι κήποι γεμάτοι, τα χωράφια φορτωμένα με γλυκά καλαμπόκια… ποιος δε λαχτάρησε... ποιος δεν γεύτηκε το υπέροχο ψητό καλαμπόκι... ατέλειωτες καλοκαιρινές νύχτες οι φωτιές στις γειτονιές να σπιθοβολούν και παντού να σκορπιέται η μυρωδιά του ψημένου καλαμποκιού… ένα τσούρμο παιδιά, γείτονες, συγγενείς καθισμένοι γύρω από τη φωτιά περιμένουν να ψηθούν ο "ρόκες" ...πρώτα τα παιδιά ...για να χορτ΄σουν τη λαιμαργία τους ...σιγά σιγά έγινε συνήθεια... κάποιος έβγαζε το μεροκάματό του σε πανηγύρια, σε πόλεις και χωριά προσφέροντας "γλυκές γευστικές αναμνήσεις"...

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου