TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Δευτέρα, 20 Μαΐου 2019

Τα τουρηικά τζαμιά στη Λαμία


Τα τουρκικά τζαμιά στη Λαμία κατά τον παρελθόντα αιώνα
(του Δημήτρη Νάτσιου)
Πολλά μνημεία λατρείας & τέχνης στόλισαν τη Λαμία κατά τη μακραίωνη ιστορική πορεία. Μετουσιώθηκε δε σε τέχνη η θρησκευτική πίστη & η καλλιτεχνική διάθεση των ανθρώπων, οι οποίοι έζησαν στα χώματά της. Δυστυχώς, όμως, ο εκδικητής χρόνος & η αδιαφορία των νεότερων γκρέμισαν τα μνημεία εκείνα, για να στηθούν στη θέση τους κάποια άλλα1.
Τέτοια μνημεία, που δεν υπάρχουν πλέον, παρά σε σχέδια ζωγραφικής, στις σελίδες κάποιων παλιών λαμιακών εφημερίδων & στη μνήμη λίγων Λαμιέων γερόντων, υπήρξαν & τα τέσσερα τουρκικά τζαμιά, «Οθωμανικά Τεμένη», που σώζονταν εδώ στη Λαμία κατά τα μεταπελευθερωτικά χρόνια. Ίσως να υπήρχαν περισσότερα, αλλά μόνο για τέσσερα έχομε αδιάψευστες-τοπικές κυρίως-μαρτυρίες. Βέβαια, κατά τα έτη της δουλείας υπήρχαν τζαμιά, αξιόλογα από απόψεως τέχνης, καθώς μας πληροφορούν οι, κατά καιρούς, επισκεφθέντες τη Λαμία περιηγητές. Τώρα θ’ αναφερθώ σε καθ’ ένα απ’ αυτά τα τέσσερα τζαμιά, στηριζόμενος στις υπάρχουσες πληροφορίες2.
Ο Ιταλός περιηγητής S. Pomardi, που επισκέφθηκε το Ζητούνι3 την 26η Μαΐου 1805, γράφει ότι στην πόλη υπήρχαν πολλές ελληνικές εκκλησίες & τέσσερα τζαμιά, περιβαλλόμενα από κυπαρίσσια4. Για τα τζαμιά αυτά θα γίνει λόγος εδώ. Σε σχέδιο ζωγραφικής όμως του 1843 διακρίνονται μόνο τα δύο, προφανώς διότι τα άλλα δύο βρίσκονταν σε άλλο σημείο της πόλης, μη διακρινόμενα από τη θέση του ζωγράφου5.

Κυριακή, 19 Μαΐου 2019

Παραδοσιακός γάμος στον Άγιο Γεώργιο


ΘΥΜΗΤΑΡΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΩΝ
Παραδοσιακός γάμος στον Άγιο Γεώργιο Φθιώτιδας της Αγλαΐας Κ. Κυριακάκη συνοδεία δημοτικής  ορχήστρας. Οργανοπαίχτες είναι ο Βαγγέλης Ριτσώνης στην κιθάρα, ο Νίκος Θεοδοσόπουλος στο ακορντεόν, ο Τυμφρηστιώτης Θανάσης Ευθυμίου στο βιολί και μάλλον ο Νώντας Κατσαβριάς στο κλαρίνο από την Πτελέα. Το χαρακτηριστικό είναι ότι τότε παλιά στο γάμο συμμετείχε ολάκερο το χωριό
Πηγή φωτο: Γεωργία Αλ. Γεωργαντά
Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Σάββατο, 18 Μαΐου 2019

"Το τάμα" πίνακας του Άλκη Κεραμίδα


ΡΟΥΜΕΛΙΩΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΜΕ ΤΟ ΠΙΝΕΛΟ
ΤΟΥ ΥΠΑΤΑΙΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΑΛΚΗ ΚΕΡΑΜΙΔΑ
Πηγή: https://www.facebook.com/ioannis.elatosmakkas

«Το τάμα»  ένα αρνάκι προς την Παναγία Προυσιώτισσα

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου


Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

Ο κοσιατζής


Ο ΚΟΣΙΑΤΖΗΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Κοπή χόρτων με την παραδοσιακή κοσιά στην Πτελέα Φθιώτιδας από τον Δημήτρη Κλέτσα σε παραποτάμιο χωράφι της κοιλάδας του Σπερχειού. Τον  παρακολουθεί με περιέργεια ο γιος του Λάμπρος Κλέτσας 
Πηγή φωτο: Λάμπρος Κλέτσας
Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Τετάρτη, 15 Μαΐου 2019

Τα "πυρσεία" της αρχαιότητας


Τα «πυρσεία» της αρχαιότητας και
 η μετάδοση της πτώσης της Τροίας
Σύμφωνα με τον Πολύβιο, την πυρσεία, δηλαδή την οπτική αναμετάδοση σημάτων με φλόγες, εφεύραν οι Κλεόξενος και Δημόκλειτος γύρω στο 150 π.Χ. και τη βελτίωσε ο ίδιος. Όμως ο Αισχύλος, στο έργο του Αγαμέμνων, περιγράφει την είδηση της πτώσης της Τροίας, η οποία μεταδόθηκε ως τις Μυκήνες με τις φρυκτωρίες (φρυκτός=πυρσός και ώρα=φροντίδα). Ενδιάμεσοι σταθμοί μεταδόσεως υπήρχαν στην Ίδη της Μυσίας, στο Ακρωτήρι της Λήμνου (σημερινή Πλάκα), στον Άθω, στο βουνό Μάκιστο και στις πλαγιές του Αραχναίου.
Η αναπαράσταση βασίζεται κυρίως στο κείμενο του Πολυβίου (Χ, 43-47) καθώς και σε αναγεννησιακές απεικονίσεις.  Η πυρσεία στηριζόταν σ’ ένα διαχωρισμό των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου σε ομάδες πέντε γραμμάτων. Η κάθε ομάδα ήταν γραμμένη σε πέντε πίνακες (ο τελευταίος περιείχε τέσσερα γράμματα). Κάθε πίνακας συνοδεύονταν από αντίστοιχους πέντε πυρσούς. Ο αριθμός αναμμένων πυρσών (εξ’ ου και πυρσεία), παρίστανε το αντίστοιχο γράμμα. Στην αναπαράσταση ο συνδυασμός των πυρσών επιτυγχάνεται με την οριζόντια και κάθετη τοποθέτηση της σειράς των γραμμάτων. 

Τρίτη, 14 Μαΐου 2019

Ο γάμος του Μανώλη


ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ  ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ  
ΚΑΙ Ο ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ
Ο Μανώλης ήταν Γεωργός απ' τ' Άγραφα. Μια νύχτα γλέπ' στον ύπνο του ένα παράξενο όνειρο, ότι του παρουσιάστηκε τάχα ένας ασπρομάλλης γέρος και του λέει!-Τι κάθεσαι, Μανώλη; -Τι θέλ'ς να κάμω; - Να σφάξεις το βόιδι σου και να πας το τομάρι στην Πόλη να γίνεις πλούσιος. 
Ο Μανώλης δεν έδωκε πολλή σημασία στ' όνειρο, που όμως το έβλεπε συνέχεια και έβγαλε την απόφαση. Ας πάει στον κόρακα, έτσι και έτσι φτωχός είμαι. Έσφαξε το βόδι, πήρε το τομάρι και πήγε στην Πόλη, όπου άρχισε να διαλαλεί το εμπόρευμά του. 
-"Εδώ ο καλός τομαράαας..". Το τομάρι τότε είχε μια λίρα, αυτός όμως, λόγω του όνειρου ζητούσε 2.000 λίρες. Φυσικά κανένας δεν το αγόραζε τόσο ακριβά και γελούσαν σε βάρος του. Απελπίστηκε. Κάποια στιγμή τον πλησιάζει ένας Μπέης.
-Ε, τομαρά, πόσο το πουλάς το βοϊδοτόμαρο; 
- 2.000 λίρες, μπέη μου. 
- Είσαι καλά, του είπε ο μπέης ή σούστριψε καμιά βίδα; Ούτε μια λίρα δεν έχει.
-Καλά είμαι μπέη μου, αλλά θα σου πω την αλήθεια. Και του διηγήθηκε το όνειρο. Γέλασε ο μπέης και τον ρώτησε πως τον λένε και από που είναι.
-Μανώλη με λένε και είμαι απ' τ' Άγραφα.
-Με τα όνειρα δε γίνεσαι πλούσιος, Μανώλη κι εγώ είχα ιδεί ένα όνειρο, όταν ήμουν διορισμένος ντερβέναγας στ' Άγραφα, είχα δει ένα φάντασμα να μου λέει "Σήκω και πήγαινε στ’ Άγραφα στον Ελατιά στη θέση Λυκοχορός θα δεις τρία ελάτια πολύ ψηλά. Εκεί κοντά υπάρχει μια θεόρατη κοτρόνα με θησαυρό από κάτω. Τι λες να πάω θα γίνω πλούσιος χα χα.."

Δευτέρα, 13 Μαΐου 2019

Ο ΑΘ. ΔΙΑΚΟΣ "ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟ ΚΑΥΧΗΜΑ"

ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΡΩΑ ΕΘΝΟΜΑΡΤΥΡΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΔΙΑΚΟ
ΣΤΟ ΚΕΝΟΤΑΦΙΟ ΤΟΥ ΣΤΗ ΛΑΜΙΑ ΠΟΥ ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ


Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Το ιερό του Ηρκλή στην Οίτη


ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ
(της Μύλντας Αδάμου - Καπιδάκη, φιλολόγου)
Ένα πολύ σημαντικό αρχαιολογικό μνημείο επάνω στην Οίτη είναι το ιερό τέμενος του Ηρακλή στη θέση «Πυρά Ηρακλέους», κοντά στο σημερινή χωριό  Πυρά  (πρώην Γκούρα).
Σ' ένα γαλλικό βιβλίο για τα λουλούδια της Ελλάδας είδα για πρώτη φορά μια φωτογραφία με αρχαία ερείπια ανάμεσα σε ωραία αγριολούλουδα, που αναφέρονταν ότι ήταν επάνω στην Οίτη. Αυτή ήταν η αφορμή για να ψάξω και γα βρω το ιερό του Ηρακλή στην Οίτη και ό,τι είχε γραφτεί σχετι­κά μ’ αυτό. Μετά διαπίστωσα ότι η ύπαρξη αυτού του αρχαίου μνημείου εί­ναι σχεδόν άγνωστη στην Υπάτη, παρ’ όλο που βρίσκεται τόσο κοντά σ’ αυ­τήν, και γι’ αυτό αποφάσισα να γράψω το σημείωμα αυτό.
Η μετάβαση στο ιερό από την Υπάτη είναι εύκολη: Μετά το οροπέδιο Λειβαδιές παίρνουμε το δρόμο προς Παύλιανη και αφού περάσουμε την το­ποθεσία Καταβόθρα, λίγο πριν το χωριό Πυρά, επάνω σ’ ένα ύψωμα στα δεξιά του αμαξιτού δρόμου βρίσκονται τα ερείπια του ιερού.
Το φυσικό περιβάλλον είναι ειδυλλιακό. Η τοποθεσία βρίσκεται σε υψό­μετρο περίπου 1.800 μ., αποτελεί προέκταση του υψιπέδου της Καταβόθρας, με χαμηλούς λόφους, γυμνούς από δέντρα, αλλά με λίγους θάμνους και πολ­λά αγριολούλουδα, κυρίως  νάρκισσους   (ίτσα).
Το ιερό περιλαμβάνει: α. Ν α ό δωρικού ρυθμού (μάλλον μόνο σηκό),  β. Β ωμ ό,  γ. Π υ ρ ά, δηλ. χώρο επάνω στο έδαφος, που περι­βάλλεται από πέτρινο πεζούλι, μέσα στον οποίο καίγονταν μετά τη θυσία διά­φορα ζώα και   δ. Στοά ορθογώνια σε απόσταση 150 μ. από τις προη­γούμενες εγκαταστάσεις.
Οι κύριες κατασκευές χρονολογούνται από τον 3ο αιώνα π.Χ., έχουν γίνει από τιτανόλιθο και βρίσκονται επάνω σε παλαιότερα, αρχαϊκά (6ου αιώνα  π.Χ.),  οικοδομήματα  από  πωρόλιθο.  Σε  πολλά  σημεία  υπάρχουν και ρωμαϊκά ερείπια. Δηλαδή το ιερό αυτό ήταν σε χρήση επί χίλια περίπου χρο­νιά,  από την αρχαϊκή  μέχρι την  υστερορωμαϊκή εποχή.