Η πρώτη απεργία της Μεταπολίτευσης κι ο Νικόλας

 

Η πρώτη απεργία της Μεταπολίτευσης κι ο Νικόλας

Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου / ΜΜΜ Ε.Μ.Π. Ομότιμο Μέλος του Τ.Ε.Ε.

30 Μάρτη του 1976 ξέσπασε στο έργο της μεγάλης τότε μεταλλευτικής μαγνησίτη (λευκολίθου) και προϊόντων του, Α.Ε. Επιχειρήσεων του συγκροτήματος Σκαλιστήρη στο Μαντούδι Ευβοίας, η μεγαλύτερη ίσως σε σφοδρότητα και παράλογη αγριότητα απεργία στη χώρα της μετά τα Λαυρεωτικά και αυτή της Σερίφου το 1916. Κράτησε μέχρι της 7 Απριλίου 1976. Ήμουν της από της 4 Τομεάρχες της Εκμετάλλευσης Μαντουδίου. Αναίμαχτη απεργία αλλά ψυχοφθόρα. Αγριότητα από πλευράς υποτιθέμενου και πραγματικού προλεταριάτου κατά της πραγματικής και υποτιθέμενης εργοδοσίας. Παράλογη αγριότητα με συνέπειες της ψυχές ανθρώπων που δεν είχαν σχέση με την αυταρχική διοίκηση της Επιχείρησης, που ήσαν αντίθετοι μάλιστα πολλοί, με δημοκρατικές αντιλήψεις, αλλά έτυχε να είναι υπάλληλοί της.  Παράλογη και κατά των οικογενειών της εγκατε-στημένων στο γκέτο της έδρας του έργου, στον οικισμό της, μία κατά τα’ άλλα δωρεάν παροχή για τα στελέχη της απ΄ όλη την Ελλάδα και της οικογένειές της. Αυτό, όχι γιατί της άρεσε αλλά γιατί εκεί εργάζονταν οι σύντροφοι, οι γονείς ή τα παιδιά της.

Σ’ αυτό το γκέτο αποκλείστηκαν σε καθεστώς φόβου για πάνω από εβδομάδα, όσο διήρκεσε. Eνδεικτική της αγριότητάς της υπήρξε κι η ανάγκη επιβολής στρατιωτικού νόμου με αποστολή 2.500 (!) ανδρών καταστολής με  40 αύρες.

Η απεργία έγινε σταθμός της Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Κινηματογραφική ταινία   με τίτλο «Μαντούδι 76». «Απεργία» που έμοιαζε γεμάτη ντόπιο ρατσισμό σε μια περιοχή με τα μέγιστα μέσα εισοδήματα της χώρας για της χιλιάδες εργαζομένους απ΄ όλη την Εύβοια οικογενειακά που οφείλονταν στο Έργο και τελικά ξέφυγε από της στόχους της που ήταν ή έπρεπε να είναι αποκλειστικά το να πλήξουν τον εργοδότη για τον τρόπο διοίκησής του. Εργοδότη που έλυνε και έδενε εν ψυχρώ απολύοντας εκατοντάδες κάθε φορά ανθρώπους, εκβιάζοντας όταν του αρνιόνταν ή τον δυσκόλευαν στα νέα δάνεια που ζητούσε.

Λεγόταν, ότι ακόμα και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν ήθελε να τον ιδεί ζωγραφιστό, ενώ έβλεπε τον Μποδοσάκη, ούτε ν’ ακούσει γι’ αυτόν για της εκβιασμούς του. Ταυτόχρονα, έπρεπε αριστερά και σοσιαλιστικά κόμματα να δείξουν στίγμα. Στόχοι αποδεκτοί και ηθικοί με της οποίους συμφωνούσα. Αξέχαστες οι καταστάσεις όταν ο Χατζηκυριάκος, Δ.Δ. και Μασκσλέρης έρχονταν από το Κέντρο της Επιχείρησης στην Αθήνα και ανακοίνωναν απολύσεις. Είχαν βέβαια την ευθύνη μεταβίβασης της απόφασης στη διεύθυνση εκμετάλλευσης Μαντουδίου και στους Τομεάρχες της σε σύσκεψη.

Στη μνήμη του Αλέκου Παναγούλη

Στη μνήμη του συνάδελφου Μηχανικού Αλέκου Παναγούλη

Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου

Στα χρόνια του τότε Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου που λίγη σχέση έχει με το σημερινό, όλοι οι σπουδαστές, ειδικά της ίδιας ή κοντινής χρονιάς, άσχετα Σχολής, γνωρίζονταν τουλάχιστον φυσιογνωμικά.
Κάποιοι, όπως οι συνάδελφοι που εκπροσωπούσαν πολιτικές παρατάξεις, της Αριστεράς, του Κέντρου, των Προοδευτικών του Μαρκεζίνη, της Δεξιάς, σ’ αυτά τα χρόνια του 1-1-4, των πολιτικών διεργασιών, του επωαζόμενου πουλιού της δικτατορίας, ήσαν γνωστοί σε όλους.

Ο πιο μαχητικός και αγωνιστικός του χώρου του, της Ένωσης Κέντρου, πιθανέστατα και όλων των άλλων χώρων, μ’ αυτή την αστραφτερή ματιά, έτοιμος να φθάσει στα άκρα, ακόμη και να συμπλακεί μ’ αυτούς της Ε.Κ.Ο.Φ., σε συνελεύσεις, πορείες, πολιτικές συζητήσεις μέσα στο Πολυτεχνείο κι έξω απ’ αυτό, υποτιμητικός, βαθιά είρων, σαρκαστικός* για τους αντιθέτων πολιτικών απόψεων, ήταν ο Αλέκος Παναγούλης, σπουδαστής της Σχολής Μηχανολόγων- Ηλεκτρολόγων, μεγαλύτερός του Νικόλα.

Οι δύο .Αμερικάνες...

Οι δυο Αμερικάνες...

[Ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]

Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου

Ο Νικόλας καλοκαίρι της στρατιωτικής του θητείας...

Ένας 35άρης στρατιωτικός ιερέας με βαθμό λοχαγού, τα τρία αστράκια τα είχε καρφιτσωμένα στο μαύρο του ράσο στη θέση της καρδιάς, ωραίος άντρας, μορφωμένος, μέτριος στο μπόι, λυγερός, πολύ συμπαθής, ερχόταν από τις πρώτες μέρες του Νικόλα στην Μονάδα. Είχε την έδρα του στη Μεραρχία. Λειτουργούσε, εξομολογούσε όποιον ήθελε, κοινωνούσε και μιλούσε για λίγο στους στρατιώτες. Τελειώνοντας, έχοντάς του μεγάλη συμπάθεια, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να κάνει ένα σοβαρό διάλογο, τον ξεσήκωνε και τον έπαιρνε μαζί του με το υπηρεσιακό jeep του με στρατιώτη - οδηγό, για επίσκεψη στα Μετέωρα.

Οι δυο τους, ο νέος κι’  εντυπωσιακός παπάς με τ’ αστράκια του λοχαγού κι’ αυτός, νεαρός, γυμνασμένος, μαυρισμένος, με καλοκαιρινή στολή, έκαναν ένα αξιοσημείωτο ντουέτο, πράγμα που άρεσε στον παπά αλλά και σε τρίτους που τους έβλεπαν, ντόπιους και τουρίστες. Έμοιαζαν διαφήμιση του αμίμητου «Ελλάς ελλήνων χριστιανών». Εντύπωση έκαναν και στις καλόγριες των γυναικείων Μονών όπου τον πήγαινε συχνότερα απ’ ότι στις ανδρικές. Σε κάθε τους επίσκεψη τους  έδειχναν αξιοθέατα που δεν έβλεπαν άλλοι επισκέπτες, τους κερνούσαν υπέροχες ρακές και δικά τους γλυκά κουταλιού, τους κάθιζαν σε μέρη απίστευτης θέας του κάμπου μη προσπελάσιμα από άλλους επισκέπτες.

Εντύπωση έκαναν και στις δυο νεαρές αμερικάνες τουρίστριες, φίλες.

Το εικονοστάσι

ΤΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ

[Από τις ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]

Από τη Λαμία ο Νικόλας μετατέθηκε σε Μονάδα αποθηκών εκρηκτικών και πυρομαχικών σε κωμόπολη.

Ένας 35άρης στρατιωτικός ιερέας με βαθμό λοχαγού, τα τρία αστράκια τα είχε καρφιτσωμένα στο μαύρο του ράσο στη θέση της καρδιάς, ωραίος άντρας, μορφωμένος, μέτριος στο μπόι, λυγερός, πολύ συμπαθής, ερχόταν από τις πρώτες μέρες του Νικόλα στην Μονάδα. Είχε την έδρα του στη Μεραρχία. Λειτουργούσε, εξομολογούσε όποιον ήθελε, κοινωνούσε και μιλούσε για λίγο στους στρατιώτες. Τελειώνοντας, έχοντάς του μεγάλη συμπάθεια, τον μόνο με τον οποίο μπορούσε να κάνει ένα σοβαρό διάλογο, τον ξεσήκωνε και τον έπαιρνε μαζί του με το υπηρεσιακό jeep του με στρατιώτη- οδηγό, για επίσκεψη στα Μετέωρα.

Οι δυο τους, ο νέος κι’  εντυπωσιακός παπάς με τ’ αστράκια του λοχαγού κι’ αυτός, νεαρός, γυμνασμένος, μαυρισμένος, με καλοκαιρινή στολή, έκαναν ένα αξιοσημείωτο ντουέτο, πράγμα που άρεσε στον παπά αλλά και σε τρίτους που τους έβλεπαν, ντόπιους και τουρίστες. Έμοιαζαν διαφήμιση του αμίμητου «Ελλάς ελλήνων χριστιανών». Εντύπωση έκαναν και στις καλόγριες των  Μονών όπου τον πήγαινε συχνότερα απ’ ότι σε ανδρικές. Σε κάθε τους επίσκεψη τους  έδειχναν αξιοθέατα που δεν έβλεπαν άλλοι επισκέπτες, τους κερνούσαν υπέροχες ρακές και δικά τους γλυκά κουταλιού, τους κάθιζαν σε μέρη απίστευτης θέας του κάμπου μη προσπελάσιμα από άλλους επισκέπτες.

Τα ναρκοπέδια

Τα ναρκοπέδια…

[Ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]

Ναρκοπέδια με νάρκες κατά προσωπικού είχαν βρεθεί κοντά στα Μετέωρα και στη περιοχή από Καστράκι μέχρι και Καλαμπάκα. Κατάλοιπα απ’ τους Γερμανοϊταλούς και τον Εμφύλιο, νάρκες που πατώντας τις κάποιος,  θα εκτινάσσονταν από το έδαφος μέχρι περίπου μέτρο για να εκραγούν αμέσως μετά σκορπώντας θάνατο. Ο Νικόλας άκουσε για θύματα παλιότερα, κάτι που του ξύπνησε μνήμες όχι μακρινές από τον γενέθλιο τόπο του.

Τρεις μήνες μετά τον ερχομό του στη Μονάδα, αρχές Φλεβάρη του 1967, στο άγριο καταχείμωνο, έφτασε από Β. Ελλάδα μια διμοιρία Δ.Ε.Ν.Ξ. (Διμοιρία Εξουδετέρωσης Ναρκών Ξηράς). Στην ουσία δεν ήταν διμοιρία. Ήσαν καμιά δωδεκαριά στρατιώτες με τον εξοπλισμό τους. Οι μισοί ήσαν μουσουλμάνοι από Θράκη, Πομάκοι, κατάξανθοι. Αν δεν τους υποχρέωσαν σ’ αυτή την ειδικότητα, την διάλεγαν μόνοι γιατί κάθε ημέρα υπηρεσίας πιανόταν για δυο. Διοικητής τους, λοχαγός. Σπάνιος αξιωματικός. Λεβέντης, πάντοτε μπροστά στον κίνδυνο, μαζί με τους στρατιώτες του που τον λάτρευαν, γίνονταν χώμα γι’ αυτόν. Συνεννοούταν μαζί τους με το βλέμμα. Όσο έμειναν, πάνω από δυο μήνες, όταν πήγαινε βραδάκι σε κάποια ταβέρνα ή εστιατόριο, τους έπαιρνε μαζί του συχνά και τους κέρναγε.

Ζήτησε απ’ τον Νικόλα και κάνανε παρέα στα ταβερνάκια. Τον διοικητή του δεν τον πήγαινε με τίποτε. Ήταν το αντίθετο της δικής του νοοτροπίας.

Οι στρατιώτες του στρατωνίζονταν και έτρωγαν στη Μονάδα. Πρωί με τον  λοχαγό τους έφευγαν για τα ναρκοπέδια. Γυρνούσαν απόγευμα με καμιά 10αριά νάρκες που τις απόθεταν σε μέρος που τους υπόδειξε η Μονάδα.

Πυροτεχνουργός Βαγγέλης Γερογιάννης

Στη μνήμη του ταγματάρχη – πυροτεχνουργού Βαγγέλη Γερογιάννη

 [Από τις ιστορίες του Νικόλα από τη θητεία του στο στρατό]

Με την περίφημη βόμβα στο Κορδελιό της Σαλονίκης, τα ΜΜΕ θυμήθηκαν τους πυροτεχνουργούς. Πιο κάτω σας διηγούμαι άλλη μια από τις ιστορίες του Νικόλα. 

Στη μνήμη του ταγματάρχη- πυροτεχνουργού Βαγγέλη Γερογιάννη

Ο Νικόλας τον θυμάται γιατί οι ήρωες δεν πρέπει να μένουν στην αφάνεια..
Δεύτερος στην ιεραρχία της Μονάδας του μέχρι Μάρτη 1967 που ο Νικόλας προάχθηκε σε ανθυπολοχαγό, ήταν ο ανθυπασπιστής τότε Γερογιάννης, ένα φτωχόπαιδο, ξεκινώντας τη καριέρα του από σχολή υπαξιωματικών, περίπου 36-37 χρόνων τότε.

1967. Αριστερά ο ανθυπασπιστής Γερογιάννης, στη μέση ο λοχαγός διοικητής της Μονάδας.

 Αριστερά του ο Νικόλας, έφεδρος ανθυπολοχαγός…

Σεμνός, σοβαρός, εργατικός, ήταν πυροτεχνουργός, επικίνδυνη ειδικότητα. Εξουδετέρωνε και κατέστρεφε επικίνδυνα πυρομαχικά και μηχανισμούς

Έφευγε συχνά να εξουδετερώσει κάποιο βλήμα πυροβολικού, βόμβα αεροπλάνου, βλήμα όλμου, που δεν είχαν εκραγεί αλλά βρέθηκαν στο σκάψιμο ενός χωραφιού ή τα θεμέλια μιας οικοδομής, μέσα σε θάμνους ή στην αυλή ενός σχολείου, θαμμένα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους του Νομού, όπου πολλά συνέβησαν με τον Πόλεμο και τον Εμφύλιο.

Γυρνούσε φορτισμένος από την επικινδυνότητα της αποστολής του.
Οικογενειάρχης, έμενε στη κοντινή κωμόπολη με τη σύντροφό του και το παιδί τους. Είχε τον έλεγχο καταλληλότητας των αποθηκευμένων πυρομαχικών της Μονάδας. Έστελνε τα αλλοιωμένα για ανασκευή ή τα κατέστρεφε αν ήσαν της δυνατότητάς της.

…………………………………………………..

1987, πριν τα Χριστούγεννα, είκοσι χρόνια αργότερα, διευθυντής ο Νικόλας στο εργοστάσιο γόμωσης-συναρμολόγησης πυρομαχικών και παραγωγής πρωτογενών εκρηκτικών της ΠΥΡΚΑΛ, όταν σε αποθήκες πυρομαχικών του Στρατού κοντά στην Αθήνα, στη Μαλακάσα, στην ΑΒΥΠ, συνέβη Α.Μ.Ε. (Ατύχημα Μεγάλης Έκτασης).

Με το "Μεικτό" στη Λαμία...

Με το «Μεικτό» στη Λαμία…

[Από τις ιστορίες του Νικόλα στη θητεία του στο στρατό]

​Φωτογραφία από την παλιά Λαμία (από Internet)

Φθάνοντας ο Νικόλας στη Λαμία όπου μετατέθηκε για μετεκπαίδευση στο Κ.Ε.Υ.Π από τον Έβρο, αντάμωσε συσπουδαστές του από το Ε.Μ.Π και φίλους από τη Σχολή Πυροβολικού. Νοίκιασαν ένα παλιό σπίτι μαζί για λόγους οικονομίας.

Η πόκα κι΄ η πρέφα ήσαν συχνές  τ΄ απογεύματα. Στα καρέ μετείχαν μόνο συσπουδαστές. Τα πρωινά, σαν δημόσιοι υπάλληλοι, έκαναν τα μαθήματά  τους στο Κ.Ε.Υ.Π. με εισηγητές ανώτερους και ανώτατους αξιωματικούς και  με  ωράριο 07:00- 15:00.

Διοικητής του Κ.Ε.Υ.Π ήταν συνταγματάρχης, αξιωματικός σκληρός με σοβαρό ρόλο περίπου ένα χρόνο αργότερα με τη χούντα στο "αντιπραξικόπημα" του Κωνσταντίνου, μένοντάς του πιστός.

Κάποια μέρα ο Νικόλας πήρε εντολή από τον Φρούραρχο Λαμίας, να τεθεί την Κυριακή επικεφαλής του «μεικτού», της Στρατονομίας, που σκληρή τότε  περιπολούσε στις πόλεις ελέγχοντας την εμφάνιση, συμπεριφορά, νομιμότητα και ωράριο κυκλοφορίας των στρατιωτικών. Στην ουσία μόνο των στρατιωτών, ναυτών ή σμηνιτών.

Φόρεσε την παραθέα του κατά τα ειωθότα, την επίσημη στολή του δηλαδή, αυτή με τα πετσιά, τη γραβάτα κλπ, καλοξυρισμένος, σύμφωνος με τους κανονισμούς. Αντάμωσε έξω από τo K.E.Y.Π με αυτούς της Ε.Σ.Α, δυο πανύψηλα παιδιά, τους κανονικούς γνωστούς στην εμφάνιση Εσατζήδες. Ο ένας, ο λοχίας, φαινόταν παλιόμουτρο.

Άρχισαν τη περιπολία μέσα στην πόλη. Έμοιαζαν με ανάποδη αλατιέρα. Αυτός στη μέση, μέτριος στο μπόι, αυτοί πανύψηλοι, αριστερά και δεξιά του.

Ξαφνικά ο κακός, επιταχύνει το βήμα του. Πιάνει κάποιο κοντό φανταράκι, ένα χωριατόπαιδο που έτρεμε από φόβο. Του τον φέρνει.

- Κύριε δόκιμε, αυτός είναι αξύριστος!.