Πτερωτά στο Σπερχειό

ΠΤΕΡΩΤΑ ΣΤΟ ΔΕΛΤΑ & ΣΤΙΣ ΟΧΘΕΣ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ

Με το φακό του Λαμιώτη Φάνη Θεοφανόπουλου

Δημοσιεύουμε ένα δείγμα υπέροχων φωτογραφίσεων πτερωτών που εμβιούν στο Δέλτα και στα παραποτάμια δάση του Σπερχειού ποταμού που πραγματοποίησε με εξαιρετικό μεράκι ο Λαμιώτης Φάνης Θεοφανόπουλος και ανάρτησε στη σελίδα του FB ASalafa Deri

         Ψαραετός (Δέλτα Σπερχειού)

         Πορφυροτσικνιάς (Δέλτα Σπερχειού)

         Λυκοτσικνιάς (Παραποτάμιο δάσος Σπερχειού)

Το βελανίδι

Το βελανίδι

(του Γερ. Ηρ. Παπατρέχα)

Πηγή φωτο: https://www.google.gr/search?q=βελανίδια&safe

Ο Αύγουστος, με το παλιό η­μερολόγιο βέβαια, δηλ. το χρονικό διάστημα από 14 Αυγούστου μέχρι 14 Σεπτεμβρίου σήμε­ρα, ήταν για τα χωριά μας, όπως και για όλα τα χωριά της Ελλάδας, ο καλότυχος μήνας. Η σοδειά για το ψωμί της χρονιάς και την «ταή» των ζωντανών, είχε καλά κυβερ­νηθεί στ’ αμπάρια, αν βέβαια είχε πάει καλά ο Μάης.

Οι μύλοι δούλευαν νυχτοήμερα, τα φουρνάρια μοσκοβολούσαν από το νιο ψωμί. Ο νοικοκύρης που ε­ξασφάλιζε το ψωμί του σπιτιού, τη «φαούρα» του, ένιωθε ευτυχής ω­σάν να είχε λύσει όλα του τα προβλήματα. Το ψωμί της φαμελιάς ή­ταν το σπουδαιότερο, το βασικό, όλα τ’ άλλα, κάπως θα τα βόλευε. Και τα βόλευε καλά και παρακαλά τις χρονιές που «έπιανε» βελανίδι ο μεγάλος βελανιδιώνας, κύριο χα­ρακτηριστικό της ξηρομερίτικης εν­δοχώρας.

Απ’ τη βουνοσειρά του Πεταλά, που αποτελεί και το φυσικό όριο Ξηρομέρου και Βάλτου, πιο σωστά απ’ τα Σαρδίνινα, μέχρι κάτω χαμηλά στον Τρίκαρδο,  κυρίαρχο στοιχείο είναι οι σκληροτράχηλες και συχνά υψικάρηνες, αιωνόβιες βελανιδιές. Ήταν κάποτε ο μεγαλύτερος βελανιδιώνας των Βαλ­κανίων και λέω κάποτε, γιατί στον αιώνα μας δοκιμάστηκε πολύ από τη φωτιά και το τσεκούρι.

Θαυμάζει κανείς τούτο το δέ­ντρο που ριζώνει, «αξαίνει και πλαταίνει» στις αιχμηρές και «ηλίβατες» βουνοσειρές του τόπου μας και καταφέρνει με την ελάχιστη ικμάδα να στέκεται περήφανο και συχνά πελώριο. Σε πολλά, που έτυ­χε να ριζώσουν σε «ψαχνό», μόνο το επίθετο γιγαντιαίο ταιριάζει. Είναι πραγματικές βασιλικές δρυς.

Φιδοπουκάμισο & Λαογραφία

ΦΙΔΟΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Του Τάκη Ευθυμίου

Πηγή φωτο: https://www.google.gr/search?q=φιδοπουκάμισο&safe

Το φίδι διαθέτει μια σπάνια ικανότητα ν’ ανανεώνει το δέρμα του κάθε άνοιξη, αποβάλλοντας το φιδοπουκάμισο, που θεωρείται και αυτό αποτρεπτικό φυλαχτό.

Είναι γνωστό σε όλους μας ότι μερικά είδη φιδιών αποδερματώνονται πολλές φορές κατά τους θερινούς μήνες. Το δε "φιδοπουκάμισο" που μένει στα χαμόκλαδα, το μαζεύουν οι χωρικοί και το χρησιμοποιούν για γιατρικό σε πολλές αρρώστιες των μεγαλόσωμων ζώων, κόβουν το φιδοπουκάμισο με το ψαλίδι σε μικρά κομματάκια τα οποία τα ανακατεύουν με πίτουρα ή με κριθάρι και δίνουν να φάνε τα άρρωστα ζώα τους όταν υποφέρουν από βήχα, γιατί πιστεύουν απόλυτα ότι το "φιδοπουκάμισο" θα τα γιατρέψει! Το φιδοπουκάμισο το χρησιμοποιούν επίσης και στην περίπτωση πονόματου των ανθρώπων. Τρίβουν δηλαδή με αυτό τα βλέφαρα του ματιού που πονάει, γιατί πιστεύουν, πως έτσι θα γιατρευτεί ο πονόματος. Η σπουδαιότερη πρόληψη όμως που έχουν για το φιδοπουκάμισο είναι η πεποίθησή τους, πως όταν έχεις επάνω σου φιδοπουκάμισο και βρεθείς σε συγκέντρωση ταχυδακτυλουργικής παράστασης, ο ταχυδακτυλουργός αδυνατεί να εκτελέσει τις ταχυδακτυλουργίες του, γιατί όπως πιστεύουν το φιδοπουκάμισο αντανακλάει δυναμικά και καθηλώνει τις κινήσεις του ταχυδακτυλουργού.
Πολλοί χωρικοί πιστεύουν πως άμα τρίψεις το σώμα σου με το φιδοπουκάμισο, τότε άφοβα μπορείς να κυκλοφορείς σε μέρη όπου είναι πολλά φίδια, γιατί δεν διατρέχεις κίνδυνο να σου επιτεθούν, επειδή τα εμποδίζει η μυρωδιά, που άφησε επάνω στο δέρμα σου το φιδοπουκάμισο.

Κομμάτι φιδοπουκάμισου βάζουν και στα φυλαχτά.

Το φίδι, εξαιτίας της ικανότητάς του να ανανεώνει το δέρμα του κάθε άνοιξη, παρομοιάζεται με τη χλωρίδα που μαραίνεται και πέφτει για να μεγαλώσει ξανά, ακόμη μάλιστα περισσότερο καθώς στο παρελθόν υπήρχε η πίστη πως τρεφόταν με χώμα.

Το προξενιό

Το προξενιό  

[ Παλιά γάμος σήμαινε προξενιό...] 

Λαογραφικά σημειώματα του Χρήστου Τούμπουρου

Φωτο:1954. Γάμος του  Παπαπέτρου στους Ραφταναίους. Κλαρίνο Θανασιάς,

βιολί Στάθης Ζάχος και Παπαπέτρος, λαούτο Δημ. Μπαλαδήμας (Αρχείο Χαρ. Ζάχος)

«Τι μ’ τσαμπ’νάς πιδάκι μ’. Τι ειν’ αυτά π’ λες. Γάμο από έρωτα και τέτοια παρασάνταλα δεν είχαμαν εμείς. Μι ξύπνησαν μιαν αυγή και μού ‘παν. Θα πάρ’ς για άντρα τον Χρήστο, το παιδί τ’ μυλωνά. Πήρα τον Χρήστο, το παιδί τ’ μυλωνά. Τι να ‘κανα. Καλός βγήκε. Κι αν δεν έβγαινε καλός, τι θα ‘ κανα;»
Οι «παλιότεροι», οι γονείς μας και οι παππούδες μας, παντρεύτηκαν χωρίς να διαλέξουν οι ίδιοι τον σύντροφό τους. «Πού καιρός για έρωτα». Κάποιοι μάλιστα, γνώρισαν τον/την σύζυγό τους την ημέρα του γάμου. Επομένως, γάμος στα Τζουμέρκα σήμαινε συνοικέσιο, δηλαδή προξενιό. 
Ο θεσμός της οικογένειας, η ένωση του ζευγαριού, το στέριωμα και η συνέχειά του, πολλά οφείλει στην προξενήτρα του χωριού. Την εποχή εκείνη η προξενήτρα ήταν θεσμός. Δεν υπήρχε γάμος που να μην είχε βάλει το χεράκι της. Ο ρόλος της, ασφαλώς, συνεχιζόταν και μετά τα στέφανα. Είχε λόγο επί της προίκας, για τυχόν πανωπροίκι, λόγο ακόμα και για την τεκνοποιία και ευκαρπία της γυναικός, αφού άμα δεν κάρπιζε το ζευγάρι, ασφαλώς και έφταιγε η γυναίκα.
Το ανάθεμα έπεφτε στην προξενήτρα. «Α, την παλιοκρούνα που μας τη φόρτωσε η ρουφιάνα, η Χρήσταινα, που έκανε το προξενιό. Γκαβωθήκαμε και πειστήκαμε. Πήρε και πέντε λίρες, έφαγε τόσες κότες που παραλίγο να πάθει κοτίαση, χώρια οι μπλατσάρες και τα αυγά που καταβρόχθισε, που να τ’ς κάτσουν κομπολόι στο καρδυλάγγοτ’ς. Μας έστ’λε τη στέρφα καταδώ και θα μείν’ το παλικάρι μας μουλουίνκο.»
Συνηθισμένα πράγματα για την προξενήτρα. Αυτής δεν ίδρωνε το αυτάκι της κι άρχιζε τις οιωνοσκοπίες. Τι πλάτες από πρατίνες καταβρόχθιζε, από αρνάκια ακόμα και κατσικάκια, δε λέγεται. Κάπου κάπου -έτσι έλεγε- έφεγγε η σπάλα, άρα οσονούπω θα γκαστρωθεί η νύφ’. Να και οι πίτες. Τι μπόμπολα έψηναν, τι μπούγλες με λάδ’ στην εκκλησιά άφηναν παρακαταθήκη για αγιασμό προς ευόδωση της γκαστριάς. Κι όλα αυτά για να αμπώχνουμε τον καιρό ώσπου να καταλαγιάσ’ η καψοκαούρα της συμπεθέρας και να σταματήσει το τετραβάγγελο.

Άλογα στα Άγραφα

Κοπάδι αλόγων στις κορυφές των Αγραφιώτικων βουνών 
[Φωτογραφία Γιώργος Καπλάνης]

Πηγή φωτό: Αγραφιώτικα Νέα - Γιάννης Μάκκας

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Βουκολική ...ζωγραφική

ΒΟΥΚΟΛΙΚΗ ...ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Η «Χωριατοπούλα» του ζωγράφου Παύλου Μαθιόπουλου (1876-1956)

Πηγή: facebook Ioannis Elatos Makkas

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

"Φθιωτικός Τυμφρηστός"

1.500 ΘΕΜΑΤΑ «Φθιωτικός Τυμφρηστός»

104 επισκέπτριες χώρες – 264.000 επισκέψιμες σελίδες

Αγαπητοί φίλοι μας! Βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε με περηφάνια ότι η θεματογραφία του «Φθιωτικού Τυμφρηστού» περιλαμβάνει από σήμερα, στα 5 περίπου χρόνια λειτουργίας του, 1.500 θέματα, διαθέσιμα σε κάθε ενδιαφερόμενο που αγαπά την ιστοριολαογραφία του τόπου μας, λειτουργώντας ως μια μικρή ηλεκτρονική πατριδογνωστική βιβλιοθήκη, όπως την χαρακτήρισαν αρκετοί φίλοι μας, αφού μεταφραζόμενη σε έντυπη μορφή αγγίζει τις 4.500 σελίδες.

Τα αναρτημένα θέματα είναι αυστηρά επιλεγμένα, αξιόπιστα, πρωτότυπα, σπάνια και μερικά πρωτοδημοσιευμένα. Όλα έχουν υποστεί ηλεκτρονική καλλιτεχνική επεξεργασία από τον υπογράφοντα αυτές τις γραμμές.

Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό με το οποίο εμπλουτίζονται τα κείμενα θεωρείται σπάνιο και σε μερικές περιπτώσεις μουσειακό.

Ευχαριστούμε θερμά τους εκλεκτούς επιστημονικούς συνεργάτες μας για την πολύτιμη συνεισφορά τους στους σκοπούς τού ιστολογίου. Ευχαριστούμε, επίσης, όλους τους επισκέπτες που εκτιμούν την προσπάθεια και το μεράκι μας. Ιδιαίτερα, ευχαριστούμε τους φοιτητές των Ανθρωπιστικών Επιστημών επειδή προτιμούν, ως αξιόπιστη πηγή, τον «Φθιωτικό Τυμφρηστό» για την εκπόνηση των πανεπιστημιακών τους εργασιών καθώς και τους απανταχού Έλληνες της διασποράς για την συχνή ανάγνωση των σελίδων του, επικοινωνώντας μ’ αυτόν τον τρόπο νοερά με την πατρίδα Ελλάδα.
Επίσης ευχαριστώ ολόθερμα το φίλο θεολόγο Χρήστο Παλάντζα επειδή δημιούργησε, με τις γνώσεις που διαθέτει, το παρόν ιστολόγιο και με μύησε στα μυστικά της διαχείρισής του. Είναι αδιαμφισβήτητα ο υπέροχος πνευματικός "νουνός" του, που το παρακολουθεί και το συμμερίζεται ακατάπαυστα!

Ο «Φθιωτικός Τυμφρηστός» λειτουργεί εξ’ αρχής εντελώς ανιδιοτελώς, δίχως χορηγούς και προστάτες, έχοντας ως μοναδικό κίνητρο τη διάσωση, την προβολή και μεταλαμπάδευση της λαϊκής μας παράδοσης στις επερχόμενες γενιές για να μην αισθάνονται αποκομμένες από τις πατρογονικές ρίζες τους. Το μέλλον στηρίζεται στα θεμέλια του παρελθόντος.

Συνεχίζουμε δυναμικά και αταλάντευτα!

Η αγάπη σας …δύναμή μας!

Ο διαχειριστής του «Φθιωτικού Τυμφρηστού»

Τάκης Ευθυμίου