TREILER

Το παρόν Ιστολόγιο έχει σκοπό να περισώσει & να προβάλλει τη ρουμελιώτικη ιστοριολαογραφία -

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2016

Αντώνης Στανίτσας και Μεγάλη Κάψη

Αντώνης Στανίτσας και Μεγάλη Κάψη
Στη μνήμη ενός ξεχασμένου σπουδαίου αγιογράφου
Νίκος Δ. Παπαδιονυσίου 
 
Τον 15αύγουστο του 2012, μια από τις λίγες ημέρες που είχα τη δυνατότητα να επισκέπτομαι τον γενέθλιο τόπο μου, την Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας, συνήθεια που μου ρίζωσε απ΄ όταν ανέβαινα παιδί με την μάνα μου Δέσπω και αυτό μόνο όταν απρόοπτα γεγονότα δεν μου το αποκλείουν, άνοιξα το εικονοστάσι του παλιού αλωνιού, κάτω από τον σύγχρονο Αη Λια, στο παλιό, κλειστό μονοπάτι για Μητσάρα-Μερκάδα, ασπρισμένο από την ευγενή προσπάθεια κάποιων να συντηρηθεί.
Η πρόσβαση σ’ αυτό εμποδιζόταν από κομμένα κλαδιά και σκουπίδια που κάποιοι
πετούν απερίσκεπτα.
Μετά πάνω από πενήντα χρόνια, θέλησα ν΄ ανάψω το καντηλάκι του, παρόλο μεσημέρι, συνηθισμένη μου παιδική πρακτική στους τότε μας απογευματινούς  περιπάτους μέχρι τα 15-16 μου, στο ζωντανό χωριό...
Τότε, μετά τόσα πολλά χρόνια, ξαναείδα μαζί με τ΄ άλλα εικονίσματα κι΄ ένα μικρό αντίγραφο της εικόνας της Παναγίας της Ελευθερώτριας αλλοιωμένο από τον καιρό.
Ξαφνιάστηκα ευχάριστα καθώς την είχα ξεχασμένη. Το μυαλό μου με γύρισε πίσω…
Την πασίγνωστη στο πανελλήνιο εικόνα σχεδίασε το 1948 με 49, σύμφωνα με ακούσματά μου, ο Αντώνης Στανίτσας, φίλος της οικογένειας των γονιών μου, αγιογράφος, κτήτορας της ομώνυμης Μονής γυναικών στον Κοκκιναρά της Κηφισιάς, εμπνευσμένος απ΄ την συμπαράστασή της να περάσουν, όπως τότε τουλάχιστον φαινόταν, και ελευθερωθεί η χώρα απ΄ όλα της τα δεινά, Πόλεμο και Κατοχή, Εμφύλιο.
Στη Μονή όπου διέμεινε μέχρι τον θάνατό του, ίδρυσε και το «Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Αντωνίου Στανίτσα Παναγία η Ελευθερώτρια».
Τελευταία φορά που τον είδα και μετά πολλά χρόνια, ήταν εκεί στη Μονή, περίπου το 1980, όπου ανεβήκαμε για τον σκοπό αυτό.
Πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν για να κτιστεί η Μονή είχαν έλθει κατά τις προδιαγραφές του, απ΄ όπου γης πολέμησαν ή βρίσκονταν Ελληνικά χριστιανικά στρατεύματα. Πάνω τους, πελεκημένες καθώς είναι, οι «πελεκάνοι» ή λιθοξόοι σκάλιζαν τον τόπο προέλευσής τους: Ελ Αλαμέιν, Σαγγάριος, Ρούπελ, Ρίμινι, άλλα τοπωνύμια Ελληνικών και ξένων περιοχών..
Ο θείος- αδελφός Βαγγέλης Υφαντής, έστειλε μια πέτρα από τα Γρεβενά όπου υπηρετούσε τη θητεία του σαν έφεδρος αξιωματικός πεζικού.
 
Δυο- τρεις φορές, η οικογένειά μου μαζί με τον Βαγγέλη, εμένα νήπιο ή μικρό παιδάκι, ανεβήκαμε στον ερημικό τότε Κοκκιναρά του 1951-52-53, βοσκοτόπι τότε, υπό τύπο εκδρομής και παρακολούθησε την εξέλιξη της ανέγερσης της Μονής  με πρόσκληση του κτήτορα και ξενάγηση του ίδιου.
Η Ιερά Μονή Παναγίας της Ελευθερώτρια στον Κοκκιναρά 
(φωτό από Internet)
 
Ο αγιογράφος που σπούδασε Νομικά και παραθέρισε κι΄ επισκεπτόταν την Μεγάλη Κάψη καλεσμένος από την οικογένειά μου και τους Στυλιανό και Βαγγέλη Υφαντή, ήταν αδελφός του Λεωνίδα Στανίτσα, ζαχαροπλάστη. Ο τελευταίος νυμφεύτηκε την Μεγαλοκαψιώτισα Αικατερίνη Τσακτάνη με προξενιό της μάνας μου Δέσπως. Με τα όποια κέρδη τους από το ζαχαροπλαστείο τους στο κέντρο του Πειραιά, στην πλατεία Κοραή, δίπλα στο παλιό «καφενείο των Κυνηγών», χρηματοδότησαν μέρος του κόστους της Μονής.
Την εικόνα φαίνεται τοποθέτησε στο εικονοστάσι του χωριού μας ο ίδιος αρχές της πρώτης 5ετίας του 1950, έχοντας φέρει και μοιράσει στο χωριό λίγες μικρές reproduction με το έντονο πνεύμα της θρησκευτικότητας που τον διακατείχε.
Το πρωτότυπό της, αυτό της πάνω  εικόνας, βρίσκεται στη Μονή, στον Κοκκιναρά. Πολλά μικρά ή μεγάλα αντίγραφά της, όπως αυτό στη Μητρόπολη του Ναυπλίου, τον Αη Γιώργη, είναι διεσπαρμένα όπου και ελληνισμός.

Η Παναγία η Ελευθερώτρια σχεδιασμένη σε Βυζαντινό στιλ στη Μητρόπολη του Ναυπλίου, τον Άγιο Γεώργιο. Κάτω, μικρό αντίγραφο αυτής του Αντώνη Στανίτσα σε Αναγεννησιακό

Πολύ άσχημη εντύπωση μου προξένησε το γεγονός ότι ψάχνοντας στο Internet ότι σχετικό με τον αγιογράφο και κτήτορα, πραγματικό πιστό και κοσμοκαλόγερο, δεν βρήκα  τίποτε αξιόλογο που να τον αφορά ονομαστικά για την εικόνα του, την κτητορική του προσπάθεια, το βίο του, τις δαπάνες του για το έργο του. Βρήκα όμως ονόματα άσχετα για μένα τουλάχιστον, απ΄ αυτά που ξεχνά κανείς αμέσως, σαν μέλη Δ.Σ. του ιδρύματος που έγινε χωρίς ν΄ αναφέρεται καν ποιος το ίδρυσε, άλλες Μονές με την ίδια ονομασία και τους κτήτορές τους. Εύχομαι να κάνω λάθος..
Την μόνη αναφορά, ομολογουμένως ελλιπέστατη, που βρήκα ήταν αυτή του Δήμου Κηφισιάς:
ΔΗΜΟΣ ΚΗΦΙΣΙΑΣ
Ιερός Ναός Παναγίας Ελευθερώτριας
Ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Ελευθερώτριας βρίσκεται στην Πολιτεία και συγκεκριμένα στη συμβολή των οδών Κοκκιναρά και Αρεταίου. Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, κτίστηκε το 1944 (λάθος) από τον Αντώνιο Στανίτσα. Οι αγιογραφίες αποπερατώθηκαν περίπου το 1987 από τον αγιογράφο Ευάγγελο Δεληγιάννη.
 
Αντίγραφο της Παναγίας της Ελευθερώτριας του Στανίτσα, όπως το ζωγράφισε με παραγγελία μου το 2015 ο αγιογράφος Ναυπλίου Παπαϊωάννου. Βρίσκεται ανηρτημένη, δέησή μας, στον ιερό Ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, Παναγίας, στη Μεγάλη Κάψη…

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Δεν υπάρχουν σχόλια: