Το θηρίο της Μαυρομαντήλας στο Μεράλι

ΤΟ ΘΗΡΙΟ ΤΗΣ ΜΑΥΡΟΜΑΝΤΗΛΑΣ ΣΤΟ ΜΕΡΑΛΙ

Του Παναγιώτης Δημάκη, υπεύθυνου ιστορικού αρχείου Δήμου Αμφίκλειας-Ελάτειας      

Φωτό 1. Ποταμόσκυλο βίδρα σε φώτο Asalafa- deri δεινού φωτογράφου και ερευνητή τής τοπικής Ορνιθοπανίδας.* Το «ποταμόσκυλο» ή βίδρα (Lutra-Lutra), είναι ένα παράξενο πλάσμα, βγαλμένο μέσα από τα παραμύθια. To περιέγραφαν οι ηλικιωμένοι στους νεότερους, και ισχυρίζονταν ότι το έβλεπαν κατά καιρούς τις νύχτες να σέρνεται μέσα στους καλαμιώνες και στα νερά. Για πολλά χρόνια θεωρείτο απειλούμενο είδος αλλά επιβίωσε σε προστατευόμενες περιοχές, και έκανε πάλι τήν εμφάνισή του, επιβεβαιώνοντας τον μύθο, μάλιστα θεωρείται και δείκτης καθαρότητος, τών υδάτων. Είναι ένα κρυπτικό, σαρκοφάγο, αδηφάγο θηλαστικό τής χώρα μας, ενός και πλέον μέτρου μήκους και ανήκει στην ίδια οικογένεια, με τις νυφίτσες και τα κουνάβια. Η όψη του όμως επιβεβαιώνει το λαϊκή του ονομασία «ποταμόσκυλο». Η παρουσία του σήμερα, στήν Χώρα τής Ελάτειας, επαναφέρει μια αμυδρή εικόνα, τών Ελατικών Πεδίων τής τοπικής ιστορίας

Το ποταμόσκυλο *, φωτό 1, η βίδρα, αποτελεί πηγή μυθολογικών αφηγήσεων, γιατί ώς υδρόβιο και νυκτόβιο πλάσμα, με φευγαλέα παρουσία, θηρευτή τής Νύχτας, σπάνια ήταν ορατή, γιατί η διαβίωση της, σε βαθειά και καθαρά, ρέοντα ύδατα, καθόριζε και τήν ποιότητα τών υδάτων αυτών. Μάλιστα φώλιαζε, σε υποβρύχια δαιδαλώδη αμφίστομα καταφύγια, με διπλή είσοδο- έξοδο, στήν παρόχθια πυκνή βλάστηση, όπου ασφαλής και αόρατη διαβίωνε, με τα μικρά της. Το θηλαστικό αυτό, με τήν φασματική παρουσία, πού εξήψε τήν φαντασία τών παροικούντων, παραποταμίων πληθυσμών, είχε σχεδόν εξαφανιστεί, από τα πολύυδρα Ελατικά Πεδία, πού διέτρεχε ο θεϊκός Κηφισός, " ..ειλιγμένος ώς Δράκων..." φωτό 2, δεχόμενος πρός τήν έξοδο του, στα στενά τών Παραποταμίων και το υδατικό φορτίο, τού Λευτιάνου, τής Σέλκης φωτό 3, τών "ματιών" τής Σκαφίδας, τής Κ'νέτας, τής Μαυρομαντήλας και άλλων αναβρυζόντων μικροπηγών, πού δημιουργούσαν τενάγη, υγρολείβαδα και βαλτοτόπια, σκεπασμένα με βατραχοκοίλες και ελόβια φυτά, έντομα, όπως τα κουνούπια, πού ήσαν θανατηφόροι φορείς ασθενειών, πού μείωναν τον αγροδίαιτο πληθυσμό, και έβράχυναν τον βίο τών κατοίκων.

Μανταφούνια

ΜΑΝΤΑΦΟΥΝΙΑ

Πηγή φωτο: F/B  ΤΟ ΠΑΛΙΑΤΖΙΔΙΚΟ ΤΩΝ ΑΝΑΜΝΗΣΕΩΝ

Τα μανταφούνια ή σουφλιά ή φυτευτήρες είναι αυτοσχέδια αγροτικά εργαλεία που διευκολύνουν το γεωργό ν’ ανοίγει τρύπες στο έδαφος για να φυτέψει εκεί νεαρά φυτά – φυντάνια από το θερμοκήπιο ή βολβούς ή σπόρους. Σήμερα χρησιμοποιούνται σπάνια.

Στη ναυτική ορολογία μανταφούνια λένε τα λεπτά σχοινιά που είναι ραμμένα πάνω σε μεγάλα πανιά.

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

"Το νυχτοθέρι"

 

                         ΤΟ ΝΥΧΤΟΘΕΡΙ

                                                  (του Γιάννη Σαντάρμη)

                               

                                                   Πηγή φωτο: Βούλα Παπαϊωάννου

                  Πέσαν τ’ απόσκια απ’ τα βουνά, σκόρπισαν τα λιοπύρια,

                  τ’ αθώα τζιτζίκια σώπασαν, κούρνιασαν τ’ αγριοπούλια,

                  ο αποσπερίτης σκάει λαμπρός κι αποτραβιέται η μέρα

                  και το φεγγάρι στην κορφή κι εκείνο ξεπροβάλλει

                  κι από το πλούσιο του το φως φεγγολογάνε οι κάμποι.

                  Λες κι είναι μέρα φωτερή, καθάρια αυγή λες κι είναι

                  λαμποκοπάει και το σπαρτό και το μεστό σιτάρι

                  σα λίμνη μοιάζει κίτρινη, σα θάλασσα ασημένια

                  που κάνει κύματα χρυσά στο φύσημα τ’ αγέρα.

                  Στ’ αγέρι που σηκώθηκεν ο τόπος δροσερεύει

                 και με τ’ απόγειο της νυχτιάς, με τη δροσιά του κάμπου,

                 που μαλακώνει η καλαμιά, που παίρνει και λουρώνει,

                 μπαίνει στο θέρο η αργατιά, στο βραδινό το θέρο.

                 Αραδαριές αραδαριές παγαίνουν οι θερίστρες,

                 αραδαριές αραδαριές τραβάν κι οι θεριστάδες

                 και τα δρεπάνια όπως βαρούν και γλήγορα τα παίζουν

                 γροικάς άκουσμα απ’ το θέρισμα, τρίξιμο ακούς τριγύρα,

                αυτιάζεσαι και σφύριγμα και καλαμιάς τραγούδι.

                Οι θεριστάδες παν μπροστά και πίσω οι δεματιάδες

                εδώ δραξιές, εκεί αγκαλιές, χερόβολα αλλού πάλι

                δένουν με τα δεματικά και στο χωράφι σταίνουν

                δεμάτια ορθά σαν πρόβατα, δεμάτια ορθά σαν κριάρια.

Ο κοσιατζής

Ο ΚΟΣΙΑΤΖΗΣ ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Κοπή χόρτων με την παραδοσιακή κοσιά στην Πτελέα Φθιώτιδας από τον Δημήτρη Κλέτσα σε παραποτάμιο χωράφι της κοιλάδας του Σπερχειού. Τον  παρακολουθεί με περιέργεια ο γιος του Λάμπρος Κλέτσας 

Πηγή φωτο: Λάμπρος Κλέτσας

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου