Τα Πανηγύρια της Δυτικής Φθιώτιδας

 

Τα Πανηγύρια της Δυτικής Φθιώτιδας – Μουσικές που ζουν ακόμα

[Του Τάκη Ευθυμίου, δασκάλου-συγγραφέα]

Στη Δυτική Φθιώτιδα, στα χωριά που σκαρφαλώνουν στις πλαγιές της Οίτης και της Όθρυς και σε όσα απλώνονται στις κοιλάδες του Σπερχειού, το πανηγύρι δεν είναι απλά γιορτή. Είναι τρόπος ζωής, ανάσα συλλογική, τραγούδι που ενώνει τους ανθρώπους και τους τόπους. Όταν πλησιάζει η γιορτή του πολιούχου αγίου, το χωριό ντύνεται στα καλά του∙ το ξωκλήσι ασβεστωμένο, οι σημαίες να ανεμίζουν, και από νωρίς το απόγευμα ακούγεται το πρώτο δοξάρι να γρατζουνά τις χορδές του βιολιού.

Στην παλιά  φωτογραφία διακρίνονται τρεις τέτοιοι λαϊκοί μουσικοί: στο κλαρίνο ο Λιτοσελίτης Ηλίας Νιώρας, στο βιολί ο Αγιωργίτης Βαγγέλης Συλεούνης και στην κιθάρα ο Αγιωργίτης Βαγγέλης Ριτσώνης. Μορφές γνώριμες στα χωριά της περιοχής, άνθρωποι που κράτησαν ζωντανό το παραδοσιακό γλέντι με τη δεξιοτεχνία και την ψυχή τους. Με το παίξιμό τους ξεσήκωναν τις πλατείες, κρατούσαν τους χορούς ως το ξημέρωμα, δίνοντας ρυθμό στη συλλογική μνήμη.

Το κλαρίνο του Ηλία σήκωνε τον αέρα, λες κι έδινε φωνή στα βουνά. Το βιολί του Συλεούνη απαντούσε με λυγμό κι η κιθάρα του Ριτσώνη έδενε τη μελωδία, ρυθμίζοντας τον παλμό των ποδιών που ετοιμάζονταν για το χορό. Οι γέροι σηκώνονταν πρώτοι, ακολουθούσαν οι νεότεροι, κι όταν άρχιζε ο συρτός, έμοιαζε σαν να κυλούσε το ποτάμι της ζωής μέσα στην πλατεία.

Το μαθητικό πηλήκιο

 

Το Μαθητικό Πηλήκιο – Σήμα Τιμής και Μνήμης

[Του Τάκη Ευθυμίου]

Στην κιτρινισμένη από τον πανδαμάτορα χρόνο ασπρόμαυρη φωτογραφία  του 1963 από το Γυμνάσιο Αγίου Γεωργίου Φθιώτιδας, οι μαθητές παρελαύνουν φορώντας το πηλήκιό τους με σοβαρότητα και υπερηφάνεια. Το βήμα τους είναι ρυθμικό, τα πρόσωπά τους σφιγμένα, και στο μέτωπο καθρεφτίζεται όχι μόνο η παιδική ηλικία, αλλά κι ένα ολόκληρο ήθος εποχής. Το μαθητικό πηλήκιο δεν ήταν ένα απλό κομμάτι στολής· ήταν ένα σύμβολο τιμής, πειθαρχίας και συλλογικής ταυτότητας.

Η ιστορία του πηληκίου ξεκινά στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν το ελληνικό σχολείο προσπαθεί να αποκτήσει ενιαία μορφή και να εμφυσήσει στους μαθητές το πνεύμα της ευταξίας και της αξιοπρέπειας. Το πηλήκιο, εμπνευσμένο από τα στρατιωτικά πρότυπα της εποχής, φοριόταν με τον ίδιο σεβασμό που ένας στρατιώτης φορεί το πηλήκιό του. Στο χείλος του πηληκίου λαμπύριζε το εθνόσημο και το σήμα του σχολείου ΓΑΓ κι από κάτω, στις ψυχές τους, το άγγιγμα μιας εποχής που πίστευε πως η παιδεία ήταν ιερή τελετή.   Θύμιζε ότι ο μαθητής δεν εκπροσωπούσε μόνο τον εαυτό του, αλλά και έναν θεσμό: τη γνώση, την πατρίδα, το μέλλον.