Μαντική & πολιτική

 

ΜΑΝΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στην αρχαιότητα δεν υπήρχε καμία διάκριση μεταξύ πνευματικού και κοσμικού κράτους. Οι προφήτες και οι ιερείς ήταν υπάλληλοι του κράτους, απλοί αξιωματούχοι όπως ήταν οι στρατηγοί ή οι έφοροι. Υπήρχε επομένως μια αμοιβαία διείσδυση της πολιτικής εντός της θρησκείας και το αντίθετο, η οποία γινόταν φανερή κυρίως με τη μαντική, καθώς τα μαντεία κυρίως αναμείγνυαν τόσο τη θρησκεία με την πολιτική με τρόπο τελείως φυσικό και αναπόφευκτο. Στους χρόνους των σοφιστών που εμφανίσθηκαν περίπου τα μέσα του 5ου αιώνα, ανακαλύπτει κανείς πολλές ενδείξεις αυτής της αμοιβαίας επεμβάσεως. Αυτές οι ενδείξεις πολλαπλασιάζονται όταν οι χρησμοί, ψεύτικοι ή αληθινοί γίνονται για ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό πολιτικών ή φιλόδοξων ατόμων το πιο αποτελεσματικό μέσο, για να κάνουν την προπαγάνδα τους και να πετύχουν τους σκοπούς τους. 

Η θρησκευτική πίστη διατηρούσε πλέον την δύναμη της μόνο ανάμεσα στο λαό. Οι ανώτεροι άρχοντες της πολιτείας έστελναν συνήθως πρέσβεις για να συμβουλευθούν το μαντείο και κάποιες φορές επισκέπτονταν αυτοπροσώπως τα προφητικά ιερά. Ήδη από τον 6ο αι. εμφανίζονται κάποιες ανησυχητικές μορφές χρησμολόγων, δηλαδή συλλογέων των χρησμών, οι οποίοι εμπορεύονταν παλιούς και σύγχρονους χρησμούς και ήταν ικανοί, για να ευχαριστήσουν τον πελάτη τους, να τον τροποποιήσουν χωρίς κανέναν δισταγμό.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει τον Αθηναίο Ονομάκριτο, ο οποίος εξορίστηκε εκ των Αθηνών από τον γιο του Πεισιστράτου, Ίππαρχο. Ο λόγος ήταν η σύλληψη του επ’ αυτόφωρο να προσπαθεί να παρεμβάλλει μέσα στην συλλογή του Μουσαίου ένα χρησμό που έλεγε ότι τα νησιά γύρω από την Λήμνο θα εξαφανίζονταν μέσα στη θάλασσα.

Ο Πεισίστρατος και οι γιοι του πράγματι υπήρξαν ερασιτέχνες συλλογείς χρησμών. Ο Κλεομένης το 510 π. Χ. είχε κατάσχει μια συλλογή προφητειών που άνηκε σ’ αυτούς και που περιείχε κυρίως χρησμούς, οι οποίοι προέλεγαν ότι η Αθήνα θα κατάφερε στη Σπάρτη χτυπήματα. 

Αμφικτυονικό Συνέδριο Πυλαίας Δήμητρας και Λαμιείς Δικαστές

Το Αμφικτυονικό Συνέδριο Πυλαίας Δήμητρας

και η διάκριση Λαμιέων Δικαστών

(Του Ευθύμιου Χριστόπουλου από το βιβλίο του «Αμφικτυονίες»)

Στα Αμφικτυονικά Συνέδρια έλαμπε και επικρατούσε το Δίκαιο, που ήταν αποτέλεσμα ανεπηρέαστης αντικειμενικότητας.

Στη διευθέτηση των πάσης φύσεως διαφορών και υποθέ­σεων, σε όλη τη μακρά διάρκεια της τέλεσης των Αμφικτυονικών Συνεδρίων, όπως καταφαίνεται, διακεκριμένη και εξέχουσα θέ­ση κατείχαν Λαμιείς Δικαστές (Ιερομνήμονες), αφού ξεχώριζαν για την ευθυκρισία τους.

Στους Λαμιείς Δικαστές τα Αμφικτυονικά Συνέδρια ανέθεταν τις δυσκολότερες των υποθέσεων αναμένοντας τις δικαιό­τερες λύσεις.

Έτσι, πολλοί ήταν οι Λαμιείς εκείνοι Δικαστές που κατά καιρούς τιμήθηκαν με χρυσά βραβεία για τις ορθές και απόλυτα παραδεκτές από τους αντιδίκους προτάσεις και λύσεις που πα­ρουσίαζαν.

Και διακρίνονταν για την υπεραναπτυγμένη ευθυκρισία τους, αφού οι θρησκευτικές τους δοξασίες και τα πιστεύω τους ήταν καθαρότατα ανθρώπινα, γιατί ζυμώνονταν μέσα σε ομογνωμία, ομόνοια, ειλικρίνεια, αντικειμενικότητα και ανθρωπιά.

Αμφικτιονίες και Αινιάνες

Οι Αινιάνες μέλος των Αμφικτιονιών

Οι Αινιάνες ήταν μεταξύ των ιδρυτικών μελών των Αμφικτιονιών, που ιδρύθηκαν από τους αμφικτίονες λαούς με επίκεντρα τους ιερούς χώρους κοινής λατρείας, της Θεάς Δήμητρας στην Ανθήλη και του Θεού Απόλλωνα στους Δελφούς. Καυχιόνταν, μάλιστα, ότι ήταν εκ των πρώτων φύλων, τα οποία ενέταξε στην Αμφικτιονική Ομάδα, ο Αμφικτύων, γιος του Δευκαλίωνος και μυθικός ιδρυτής των Αμφικτιονιών.

Κατά τον Αισχίνη, Έθνη δώδεκα, τα μετέχοντα του ιερού, Αινιάνες, Θετταλοί, Βοιωτοί, ου Θηβαίοι μόνο, Ίωνες, Περραιβοί, Μάγνητες, Δόλοπες, Λοκροί, Οιταίοι, Φθιώτες, Μαλιείς, και Φωκείς, ίδρυσαν τις Αμφικτιονίες. 

Ως μέλη των Αμφικτιονιών, οι Αινιάνες συμμετείχαν στα αμφικτιονικά συνέδρια, την άνοιξη στους Δελφούς και το φθινόπωρο στην Ανθήλη, με δύο αντιπροσώπους τους, τον Πυλαγόρα, έχοντα τις πολιτικές υποθέσεις και τον Ιερομνήμονα, έχοντα τις ιερές υποθέσεις. Τηρούσαν και δεν παραβίαζαν τα ψηφίσματα και τις αποφάσεις των Αμφικτιονιών. Ορκίζονταν, μάλιστα, ότι δεν θα κατέστρεφαν αμφικτιονικές πόλεις και θα συσστρατεύονταν με τα άλλα αμφικτίονα φύλα για την τιμωρία των παραβατών.

Ο αμφικτιονικός όρκος, όπως τον διέσωσε ο Αισχίνης, όριζε: “Μηδεμίαν πόλιν των Αμφικτιονίδων ανάστατον ποιήσειν, μηδ΄υδάτων ναματιαίων είρξειν και κατέληγε: εάν δε τις ταύτα παραβή, στρατεύσειν επί τούτον και τα πόλεις αναστήσειν και εαν τις ή συλά τα του θεού ή συνειδή τι ή βουλεύση τι κατά των ιερών, τιμωρήσειν και χειρί και ποδί και φωνή και πάσει δυνάμει”.

Οι κούροι της Αταλάντης

Πηγή: http://www.arxeion-politismou.gr/2019/05/Kouroi-Atalantis.html

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου

Το αληθινό πρόσωπο του Σλήμαν

Το αληθινό πρόσωπο του Σλήμαν

κατά την ανασκαφή των Μυκηνών

 Το αρχοντικό στην οδό Πανεπιστημίου 12, με τα βαριά κάγκελα, τις τοξοστοιχίες στην πρόσοψη, τα αετώματα και τις παραστάδες που σχεδίασε ο Τσίλερ, έχει μείνει ευτυχώς στη θέση του αφήνοντας ελεύθερη τη φαντασία μας για τη ζωή του διάσημου ιδιοκτήτη του, του Ερρίκου Σλήμαν. Ως Νομισματικό Μουσείο πια, το «Ιλίου Μέλαθρον» παρουσιάζει την ιστορία του νομίσματος αλλά οι γωνιές και η διακόσμησή του αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα του ιδιόρρυθμου Γερμανού αρχαιολόγου που ήθελε το σπίτι του να είναι το πλουσιότερο ιδιωτικό κτίριο στην Αθήνα του 1878.

Ο Ερρίκος Σλήμαν που γεννήθηκε στο Νοϊμπούκοφ της Γερμανίας το 1822 και έγινε μεγιστάνας του πλούτου αν και παιδί μιας φτωχής οικογένειας, είχε πάθος για την ελληνική μυθολογία και την αρχαιολογία. Κι αυτό το ασίγαστο πάθος τον έκανε να ταυτιστεί με δύο διάσημες ανασκαφές: της Τροίας και των Μυκηνών. Στον λόφο του Ηissarlik άρχισε τις ανασκαφές το 1870, ένα χρόνο μετά τον γάμο του με τη νεότερή του Ελληνίδα, Σοφία Εγκαστρωμένου, κόρη Αθηναίου εμπόρου υφασμάτων.

Αν όλα αυτά είναι μια ειδυλλιακή εικόνα που έχει το ευρύ κοινό για τον κοσμοπολίτη Γερμανό έμπορο, η αρχαιολόγος Ντόρα Βασιλικού στο νέο βιβλίο της, «Το χρονικό της ανασκαφής των Μυκηνών 1870-1878» (Βιβλιοθήκη της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας αρ. 274), παρουσιάζει αλήθειες, όχι μόνο για τον χαρακτήρα του αλλά και για το έργο του στις Μυκήνες. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι στην 238 σελίδων καλογραμμένη έκδοση που ο αναγνώστης δεν θέλει να αφήσει από τα χέρια του, η συγγραφέας καταγράφει γεγονότα όπως προκύπτουν από τα αρχεία της Γενναδείου και της Αρχαιολογικής Εταιρείας.

Τα "πυρσεία" της αρχαιότητας

Τα «πυρσεία» της αρχαιότητας και

 η μετάδοση της πτώσης της Τροίας

Σύμφωνα με τον Πολύβιο, την πυρσεία, δηλαδή την οπτική αναμετάδοση σημάτων με φλόγες, εφεύραν οι Κλεόξενος και Δημόκλειτος γύρω στο 150 π.Χ. και τη βελτίωσε ο ίδιος. Όμως ο Αισχύλος, στο έργο του Αγαμέμνων, περιγράφει την είδηση της πτώσης της Τροίας, η οποία μεταδόθηκε ως τις Μυκήνες με τις φρυκτωρίες (φρυκτός=πυρσός και ώρα=φροντίδα). Ενδιάμεσοι σταθμοί μεταδόσεως υπήρχαν στην Ίδη της Μυσίας, στο Ακρωτήρι της Λήμνου (σημερινή Πλάκα), στον Άθω, στο βουνό Μάκιστο και στις πλαγιές του Αραχναίου.

Η αναπαράσταση βασίζεται κυρίως στο κείμενο του Πολυβίου (Χ, 43-47) καθώς και σε αναγεννησιακές απεικονίσεις.  Η πυρσεία στηριζόταν σ’ ένα διαχωρισμό των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου σε ομάδες πέντε γραμμάτων. Η κάθε ομάδα ήταν γραμμένη σε πέντε πίνακες (ο τελευταίος περιείχε τέσσερα γράμματα). Κάθε πίνακας συνοδεύονταν από αντίστοιχους πέντε πυρσούς. Ο αριθμός αναμμένων πυρσών (εξ’ ου και πυρσεία), παρίστανε το αντίστοιχο γράμμα. Στην αναπαράσταση ο συνδυασμός των πυρσών επιτυγχάνεται με την οριζόντια και κάθετη τοποθέτηση της σειράς των γραμμάτων. 

Αρχαίο ιερό στο Πλακάρι Καρύστου

Το αρχαίο ιερό Εποχής Σιδήρου στο Πλακάρι Καρύστου

Η θέση κατοικείται 6.300 χρόνια!

Του Jan Paul Crielaard

Το Πλακάρι είναι μια χαμηλή (85 μ.) κορυφογραμμή (πλάκα> Πλακάρι) από σχιστόλιθο, που βρίσκεται ακριβώς στην ακτή, περίπου 2,5 χλμ. δυτικά της σύγχρονης πόλης της Καρύστου.

Ο τόπος πρωτοκατοικήθηκε κατά την Τελική Νεολιθική (περίπου 4300-3300 π.Χ.).

Σε δεύτερη φάση στην κλασσική περίοδο, όταν δημιουργήθηκε ένας τόπος λατρείας (ιερό) σε ένα πλάτωμα κοντά στην κορυφή. Η κορυφή του λόφου Πλακάρι λειτουργούσε πιθανώς ως ακρόπολη για οικισμό, που ευρίσκεται στις νότιες και βόρειες πλαγιές του λόφου, και πιθανώς και στον γειτονικό λόφο προς τα δυτικά.

Δεδομένου ότι υπάρχουν πολύ περιορισμένες ενδείξεις για άλλους μεγαλύτερους οικισμούς στην Καρυστία κατά την προκλασσική περίοδο, είναι πολύ πιθανόν το Πλακάρι να είναι η αρχαϊκή Κάρυστος[1].

Τόσο οι επιφανειακές έρευνες όσο και οι ανασκαφές δείχνουν ότι από τα τέλη του 6ου αι. π.Χ. όμως, η ενδοχώρα της Παλαιόχωρα ς απέκτησε μεγάλη σημασία και έγινε το πολιτικό κέντρο της ελληνιστικής και ρωμαϊκής Καρύστου.[2]

Πρώτες ανασκαφές στους Δελφούς

Πρώτες ανασκαφές στους Δελφούς

(του Τάκη Λάππα)

Όσοι περνάνε σήμερα από τους Δελφούς και στέκουν προσκυνητές και μελετητές του Ιερού τούτου τόπου, είμαι σίγου­ρος, αν όχι όλοι, οι περισσότεροι αγνοούνε ότι πάνω απ' τα αρχαία αυτά ερείπια, πριν από πολλά χρόνια, υπήρχε χτισμένο ένα μικρό χωριουδάκι: το Καστρί.

Σχεδόν τίποτα δεν γνωρίζουμε κατά τα τουρκοκρατούμενα χρόνια για το χωριό αυτό. Οι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες που περνούσανε από κει, συνεπαρμένοι απ' τ' όνομα Δελφοί, δεν κατα­δέχτηκαν παρά λίγες σειρές να αφιερώσουν για το χωριό, που άθελά του σκέπαζε τον «ομφαλό της Γης». Κι όμως στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας έλαβε μέρος ενεργά. Όταν μάλιστα στα 1823 ο Μπερκόφτσαλης πάτησε τη Ρούμελη φτάνοντας τον Ιούνιο (11) στο Καστρί, το έκαψε ολόκληρο.

Σαν ήρθαν τα ειρηνικά χρόνια κι οι Έλληνες ξαναφτιάχνανε την καταστραμμένη απ' τις εχθρικές κατεβασιές Ελλάδα, οι Καστρίτες στο ίδιο μέρος ξαναχτίσανε και πάλι το χωριό τους. Δεν ήταν όμως τυχερό να ριζώσει για πάντα. Κάτω απ' τα θεμέλια του είχε ταφεί μια άλλη πόλη. Μαζί μ' αυτή κ' ένα μεγάλο όνομα. Μπορεί βέβαια να μη νοιαζόντανε για όλα αυτά οι Καστρίτες, μα έλα πού ενδιαφερότανε όλος ο άλλος κόσμος! Φυσικό ήταν να καταστραφεί, όπως κι οι άνθρω­ποι όσοι προσπαθούν να ζήσουν με ένα βαρύ κληρονομικό όνομα στη ράχη. Με τη διαφορά ότι εδώ ήταν ανάποδα. Οι Δελφοί κρατούσαν πάνω τους το Καστρί. Και δεν άργησαν οι Δελφοί να αποτινάξουν το μικρό χωριουδάκι, για να δώ­σουν στον κόσμο τα ερείπια τους και να γίνουν τώρα τόπος λατρείας για τους αρχαιόφιλους, μελέτης για τους αρχαιολόγους και για τους ταξιδιώτες.                                                                                                    

Για τις πρωταρχικές ανασκαφές έχουμε μια σύντομη πληροφορία. Δημοσιεύεται στην εφημερίδα Εστία (8.5.1903).

Πευκέστας και ασπίδα Αχιλλέα

Βρέθηκε ο τάφος του σωματοφύλακα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Πευκέστα; Και τμήματα από το σπαθί και την ασπίδα του, που

ήταν η ιερή και μυστηριώδης ασπίδα του Αχιλλέα;

Εισαγωγή Γιώργου Λεκάκη από «Αρχείον Πολιτισμού»:

Μη γνωρίζοντας, έως τώρα, σε ποιον ανήκει, ένας από τους πολλούς αρχαίους μακεδονικούς τάφους που υπάρχουν γύρω από την αρχαία Μίεζα(*) της Ημαθίας, ελέγετο «Ο τάφος της Κρίσεως», διότι σε αυτόν εικονιζόταν ο νεκρός πολεμιστής να οδηγείται από τον ψυχοπομπό Ερμή στους Kριτές του Κάτω Κόσμου, Αιακό και Ραδάμανθυ…  Και έτσι ελέγετο έως τώρα… Μόνο, που, κατά πληροφορίες, ευρέθη το όνομα του νεκρού...

Και μάλιστα μαζί με τμήμα της ασπίδος του, η οποία ήταν η ασπίς του Αχιλλέως. Είναι γνωστό ότι την κρατούσε. Εάν, λοιπόν, ετάφη όντως και με αυτήν, την αυθεντική μυστηριώδη ασπίδα του Αχιλλέως, τότε βρισκόμαστε ενώπιον ενός σπουδαίου ευρήματος, του μόνου γνωστού έως τώρα εκ των χειρών του θεού Ηφαίστου, το μόνο θεϊκό χειροποίητο τεχνούργημα / κατασκεύασμα που θα έχει βρεθεί επί γης!!!

Και κάτι τέτοιο θα πρέπει να εξετασθεί διεπιστημονικώς, και όχι μόνον αρχαιολογικώς!..

(*) Θυμίζω ότι για την αναφερομένη από τα αρχαία χρόνια Μίεζα (ήδη από τον Πολύβιο ακόμη), αποφάνθηκε επιτροπή σοφών (με επί κεφαλής τον καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη!) ότι είναι... σλαβικό τοπωνύμιο, διότι καταλήγει σε... -ζα!!! Κι έτσι το χωριό Κοπανός, όπου βρέθηκε η σχολή του Αριστοτέλους, δεν μετονομάσθη σε Μίεζα...

Γράφει ο  Α. Χοϊλούς:

«Και το όνομα αυτού, Πευκέστας»!!!

Πριν από δύο μήνες (περίπου) σας είχα πει ότι επισκέφθηκα τον Μακεδονικό Τάφο «Της Κρίσεως» στη Μίεζα (κοντά στην Νάουσα). Εκείνη την ημέρα ήταν που πήρα την πληροφορία ότι ο συγκεκριμένος τάφος ανήκει στον Πευκέστα. Σύμφωνα με τις τελευταίες, πρόσφατες, ανασκαφές που έγιναν στο δάπεδο του τάφου βρέθηκαν τμήματα από το σπαθί και την ασπίδα του, στα οποία είναι χαραγμένο το όνομα του: Πευκέστας!

Χρίστος Ντούμας, αρχαιολόγος

Χρίστος Ντούμας: «Ντρέπομαι που είμαι αρχαιολόγος»

Δικαιολογημένες ανησυχίες από έναν διακεκριμένο αρχαιολόγο

που ίσως μας ενδιαφέρουν αλλά και μας πονάνε ταυτόχρονα

Ντρέπομαι

Ακολουθεί το …ξέσπασμα «Ντρέπομαι που είμαι Έλληνας. Ντρέπομαι που είμαι αρχαιολόγος με όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή. Μου λένε να καμαρώνω που μεταφέρω την βαριά κληρονομία των προγόνων μας. Αλλά γιατί καμαρώνουμε αλήθεια; Πού έχουμε συμβάλει εμείς σε όλα αυτά τα μνημειώδη επιτεύγματα ώστε να είμαστε υπερήφανοι; Πως έχουμε διαχειριστεί όλα αυτά που κληρονομήσαμε; Επειδή έχουμε το προνόμιο να περπατάμε ανάμεσά τους, να έχουμε τη δυνατότητα πρόσβασης ή και σπουδής, σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι; Πως διαφυλάσσουμε αυτή τη κληρονομία; Ποια φροντίδα τους προσφέρουμε; Ποιο είναι το μέλημά μας, ώστε να υπάρξει συνέχεια; Αυτές τις απαντήσεις μπορεί να μου τις δώσει κάποιος;» Μοιραία τον ρωτάμε για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα και δεν διστάζει να απαντήσει «όταν διεκδικείς κάτι πρέπει να έχεις ένα συγκεκριμένο πλάνο, ένα οπλοστάσιο επιχειρημάτων ώστε να αποδείξεις ότι μπορείς και είσαι σε θέση να διαχειριστείς μία τέτοια κληρονομιά. Δεν το κάνεις απλά για να το κάνεις. Πρέπει να έχεις προτεραιότητες. Να έχεις ιεραρχήσει τους στόχους σου όταν πας σε μία διεκδίκηση. Τις προηγούμενες δεκαετίες χάθηκαν εκατομμύρια από την Ευρωπαϊκή Ένωση που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν ώστε να έχουμε μία καλύτερη εικόνα στον τομέα του Πολιτισμού. Και τότε ναι, θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε και στη διεκδίκηση… Αλλά με τι όπλα αλήθεια;»

Πηγή: https://www.naxospress.gr/arthro/istories/ntoymas-ntrepomai-poy-eimai-arhaiologos

Επιμέλεια-Ανάρτηση: Τάκης Ευθυμίου