Χλωρίδα Μεγάλης Κάψης

Από την άγρια χλωρίδα του χωριού μου,

της  Μεγάλης  Κάψης  Φθιώτιδας

[του Νίκου Παπαδιονυσίου, ΜΜΜ/ΕΜΠ] 

1.   Η κουτσουπιά

Ψάχνοντας πριν καιρό για φωτογραφίες με χιόνια απ’ το χωριό όπου γεννήθηκα, σταμάτησα σε μια απ’ αυτές τις λίγες που μου έχουν απομείνει.
Οι μνήμες άρχισαν τότε να πέφτουν γρήγορα η μια πίσω απ’ την άλλη κάνοντας θόρυβο, σαν μεταλλικές μάρκες όταν κερδίσει κάποιος στον κουλοχέρη, σαν για να τις προσέξω. Τις μάζεψα λοιπόν πριν τις ξεχάσω κι έγραψα το παρακάτω:

2000(;), σε Χριστουγεννιάτικη εκδρομή στην ορεινή Φθιώτιδα- Ευρυτανία με φίλους πρωτευουσιάνους, το χιόνι μας έπιασε στην Μακρακώμη. Φθάνοντας Αη Γιώργη και στην αδελφή Μεσαία Κάψη, στον ξενώνα της που θα μέναμε χρησιμοποιώντας τον για βάση, τα πάντα ήσαν σκεπασμένα. Δεν το κουνήσαμε ρούπι που λένε, απόγευμα απ’ το τζάκι της Λεμονιάς και το χάνι του Πανέτσου!. Φανταζόμουν τι θα γινόταν στο χωριό μέχρι να φθάσουν εκχιονιστικά!

Την άλλη 11:00, μετά ξενάγηση και τα καθιερωμένα προς τους απελθόντες στην Παναγία, ανεβήκαμε Κάψη, πρώτη πάντα εκδρομική στάση μου με φίλους. Ερημιά!. Μόνιμοι κάτοικοι και όσοι τυχόν από ντόπιους εκδρομείς, κλεισμένοι στα ζεστά.

Ξενάγηση στην Αγία Τριάδα, όπου ειδοποιήθηκε κι έσπευσε να μας ανοίξει καλοσυνάτος ο επίτροπος Λουκάς Τσιρώνης ή η Ελένη Ζιγούρη, πρόσωπα αγαπημένα μου από παιδί. Σύντομη η παραμονή μας στο χοροστάσι, στην πλατεία του χωριού μας, για να θαυμάσουν οι φίλοι το τριγύρω χιονισμένο τοπίο και  ειδικά τους δυο αιωνόβιους πλατάνους  μας.

Παρόλο ο δρόμος φαινόταν ανοικτός, εγκατέλειψα κάθε σκέψη προς Λιβαδάκι και Λελούδα ή άλλα χωριά.

Πριν τους δείξω το χωριό μας που κάποιοι φίλοι «Κάψα» το ανέβαζαν, «Κάψα» το κατέβαζαν πειράζοντάς με, αράξαμε στη ζεστασιά της ξυλόσομπας του Ξαγάρα και το πόντσι της Μαρίκας.

Σκέφτηκα τότε να φωτογραφηθώ στην απέναντι κουτσουπιά που από παιδάκι αγαπούσα συνδέοντάς την άθελα με διάφορα στο χωριό. Με κλίσεις με το παλιό καμπανάκι της για συνάθροιση των χωριανών για επείγουσες ανακοινώσεις απ’ την Κοινότητα, για συναγερμούς πυρκαγιάς (θυμάμαι δυο τέτοιους), για σταθμό συγκέντρωσης για πιθανή εκκένωση ή άλλο τι επείγον, με σημείο συνάντησης για εκκίνηση για βόλτες, στάση για ατέρμονες συζητήσεις, καυγάδες κάποτε, σαν παρατηρητήριο του Κάτω Μαχαλά, σημερινό σημείο φωτογράφησής του.

Φώκια στο Αχλάδι

Μεσογειακή φώκια Monachus monachus

εμφανίστηκε στο λιμάνι του Αχλαδιού

Εντοπίστηκε από ντόπιους ψαράδες

Η  εικονιζόμενη φώκια για όσο χρονικό διάστημα θα βρίσκεται μέσα στο αλιευτικό καταφύγιο Αχλαδίου θα τελεί υπό συνεχή παρακολούθηση από το Τμήμα Αλιείας της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας, από το Λιμεναρχείο Στυλίδας καθώς και από ευαισθητοποιημένους αλιείς και κατοίκους της περιοχής του Αχλαδίου. 

Το Τμήμα Αλιείας της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας έχει ήδη έρθει σε επαφή και έχει ενημερώσει την Εταιρία για την Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας (MOM) για το γεγονός, έτσι ώστε αυτή να αναλάβει δράση, αν κριθεί αναγκαίο.

Δρυμός Οίτης

ΔΡΥΜΟΣ ΟΙΤΗΣ

Πηγή: http://www.minagric.gr

Κοντά στην Υπάτη και την Παύλιανη, στο Νομό Φθιώτιδας και στο ομώνυμο βουνό, που ορθώνεται επιβλητικά στα νότια της κοιλάδας του Σπερχειού ποταμού, ιδρύθηκε ο Εθνικός Δρυμός Οίτης, που εκτείνεται υψομετρικά από τα 400 μ. μέχρι τα 2.116 μ. της κορυφής Γρεβενό. Άλλες κορυφές είναι ο Σέμπεης (2.086 μ.), ο Αλούμπεης (2.058 μ.), και ο Πύργος (2.152 μ,) που είναι η ψηλότερη της Οίτης. Ανάμεσα στις τρεις τελευταίες κορυφές αρχίζει ο ονομαστός παραπόταμος του Σπερχειού, ο Γοργοπόταμος, που έγινε σύμβολο της αντίστασης του έθνους στις μέρες της Γερμανικής κατοχής. Παλιότερα το βουνό αυτό αποτέλεσε ορμητήριο αντίστασης στην Τουρκική στρατιά των Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη, όταν το 1821 κατέβηκαν να πνίξουν την επανάσταση των Ελλήνων. Στην πλατεία των Κομποτάδων σώζονται τα πλατάνια που στη σκιά τους συσκέφθηκαν ο Δυοβουνιώτης, ο Γκούρας και ο Αθανάσιος Διάκος, πριν από την ηρωική του θυσία στην γέφυρα της Αλαμάνας (Σπερχειού).

Πουλιά στο Δέλτα Σπερχειού

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ & ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΟΥΛΙΩΝ

ΣΤΟ ΔΕΛΤΑ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ

(του Τάκη Ευθυμίου)

Το ΚΠΕ Στυλίδας-Υπάτης, την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2011 διοργάνωσε ημερίδα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με θέμα: «Παρατήρηση & αναγνώριση πουλιών» που διεξήχθηκε στο Δέλτα Σπερχειού. Η συμμετοχή του κόσμου ήταν ελεύθερη & κρίθηκε ικανοποιητική.

Εισηγητές ήταν: Χριστόπουλος Απόστολος, γεωπόνος-μέλος της Ορνιθολογικής Εταιρείας & Συλεούνης Στυλιανός, μέλος της Π.Ο. του ΚΠΕ Στυλίδας - Υπάτης.

Η λύκαινα του Δομοκού

Η λύκαινα του Δομοκού...

ανοίγει δρόμους

του Γιάννη Νικολόπουλου

Βιολόγοι μελετούν την καθημερινότητα της αγέλης και με βάση τα στοιχεία θα γίνουν έργα ώστε να μη διαταραχθεί από τη χάραξη νέου αυτοκινητοδρόμου και γραμμής για τρένο υψηλής ταχύτητας

Αλπική λίμνη Βελουχιού

 ΑΛΠΙΚΗ ΛΙΜΝΗ ΣΤΟ ΒΕΛΟΥΧΙ

Φωτογραφίες: Ηλίας Τσέλος

Βελούχι μου

ΒΕΛΟΥΧΙ ΜΟΥ

του Δημήτρη Πλιάτσικα (Τάκης Ανθήλης)

                                      Σε θυμάμαι τώρα

                                      που τα χιόνια σκέπασαν

                                      τα ψηλά μονοπάτια του χρόνου.

                                      Τότε που η Μανιά η Γιαγιά μας

                                      με τη λουλουδάτη μαλλίνα της

                                      ανακάτωνε

                                      φτώχεια και καλοσύνη

                                      τα λιγοστά κούτσουρα

                                      στο παραγώνι της εφηβείας μας.

                                      Σε θυμάμαι τότε

                                      που πυρπολούσα τα σύννεφα

                                      κι έτρωγα μαρκόγαλο

                                      στις ζεστές φιλόξενες

                                      στρούγγες σου.

Ο Νεχωρίτικος Άη-Λιάς

Ο ΝΕΧΩΡΙΤΙΚΟΣ ΑΗ-ΛΙΑΣ

[του Βασίλη Αποστολόπουλου]

Το πανηγύρι στον παλιό Νεχωρίτικο Άη-Λιά, καλά κρατεί!

                 Στο διάσελο του Βελουχιού, ο Αη -Λιάς ο Νεχωρίτης,

                 σήμερα έχει σύναξη φόρεσε τα χαλά του.

                 Μαθές, γιορτάζει, των βουνών ο άγριος Θεσβίτης

                 και τις σπηλιές παράτησε και τα ασκηταριά του.

Ο πλάτανος της εκκλησίας

Ο ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

του Κώστα Παπαμίχου από το βιβλιο του: "Αναπαλμοί"

Υπάτη - Οίτη

ΥΠΑΤΗ – ΟΙΤΗ

 Μπαλκόνι στη Ρούμελη

Πηγή: ΕΘΝΟΣ.gr Ταξίδι

Για τους περισσότερους είναι απλά ένα από τα πολλά βουνά της Στερεάς Ελλάδας. Για όσους όμως την ξέρουν, η Οίτη αποτελεί έναν φυσικό παράδεισο, έναν σημαντικό εθνικό δρυμό, έναν τόπο αυθεντικό, αλώβητο ακόμα από τον μαζικό τουρισμό, που θα πρέπει όλοι να γνωρίσουμε και να προστατέψουμε

Η Υπάτη, παλιότερα γνωστή με την ονομασία Νέαι Πάτραι, είναι από τις

σημαντικότερες κωμοπόλεις της ορεινής Φθιώτιδας.

Τα ευεργετικά λουτρά της Υπάτης
Αν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα βουνά της Στερεάς Ελλάδας, η Οίτη ουσιαστικά παραμένει ένας άγνωστος ορεινός κόσμος. Οι σκιέρ που γλιστρούν στις χιονισμένες πίστες του Παρνασσού ξεχωρίζουν στο βάθος του ορίζοντα τις μονοκόμματες κορυφές της, χωρίς πιθανόν να την αναγνωρίζουν. Όσοι πάλι οδηγούν βιαστικά με προορισμό το Καρπενήσι ή την Καρδίτσα, σίγουρα θα διακρίνουν τον συμπαγή, χιονισμένο όγκο της να ορθώνεται δυτικά, χωρίς όμως να ξέρουν την ταυτότητά του.

Το φώλιασμα

                       ΤΟ ΦΩΛΙΑΣΜΑ

                                          του Γιάννη Αν. Σαντάρμη

              -Λάλα το, αηδόνι μ', λάλα το δυο, τρεις βολές τη μέρα,
              τη μια μέσα στο χάραμα, την άλλη μες στο γιόμα,

              την τρίτη το κοντόβραδο που βασιλεύει ο ήλιος

              και πες πως ήρθε η άνοιξη, κοντεύει καλοκαίρι,

              ήρθε καιρός για τα πουλιά που κλώθουν και φωλιάζουν.  
              Το λέει ο κούκος στις λογγιές, στα ρέματα τ' αηδόνι,

Χάρτης Δυτικής Φθιώτιδας

 Σήμερα τα χωριά της Δυτικής Φθιώτιδας  απαρτίζουν το Δήμο Μακρακώμης
με έδρα τη Σπερχειάδα 

Του Βελουχιού η άνοιξη

ΤΟΥ ΒΕΛΟΥΧΙΟΥ Η ΑΝΟΙΞΗ

του Βασίλη Αποστολόπουλου

              Καλό βουνό, η άνοιξη, ξεκούμπωσε με χάρη

              το φωτεινό τον κόρφο της. Σωροί μαργαριτάρι

              χύθηκαν σ’ όλες τις πλαγιές. Κι η μάγισσα υφάντρα

              έφκιασε τη μικρή μας γη, σαν λουλουδένια χάντρα.

Η μαγεία του σεληνόφωτος

Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΟΥ

ΣΕΛΗΝΟΦΩΤΟΣ

του Τάκη Ευθυμίου

Το ολόγιομο αυγουστιάτικο φεγγάρι κόβει βόλτες  πάνω από τ' άλογα
του αρματοδρόμου ομηρικού Αχιλλέα, σκορπίζοντας μαγεία!

Ο Αύγουστος για μας τους Αγιωργίτες έχει ιδιαίτερη ομορφιά και χάρη γιατί έχοντας ως σημείο αναφοράς το γιορτασμό της Παναγίας των λόφων της Ζιώψης, ανταμώνουμε και απολαμβάνουμε το θαυμάσιο τοπίο του χωριού μας. Τοπίο που μετουσιώνεται εντυπωσιακά σε ειδυλλιακό με την εμφάνιση του ολόγιομου αυγουστιάτικου, αγιωργίτικου φεγγαριού.

Βρυσομάνες Ζιώψης

ΟΙ ΒΡΥΣΟΜΑΝΕΣ ΤΗΣ ΖΙΩΨΗΣ

του Τάκη Ευθυμίου

ΟΙ ΒΡΥΣΟΜΑΝΕΣ

                  Καμάρια μου πεντάκρουνα, κουπάνες μου νερούσιες,

                  έρχομαι με λαχταριστούς, σ’ εσάς, χαρά γιομάτους,

                  τ’ αφίρια σας τα ολόδροσα, οι ανάβρες σας οι πλούσιες,

                  μου παίρνουνε τη δίψα μου, μου δίνουν τη δροσιά τους.

                  Παίρνω νερό και νίβομαι, κορφοδροσολογιέμαι

                  και στα πλατάνια κάθομαι, που ‘ναι δικό σας θρέμμα,

                  με τη γλυκιά γαργάρα σας θαρρώ πως ακουρμιέμαι

                  τον κότσυφα να τραγουδά στης ποταμιάς το ρέμα.

                                                                                                       Σαντάρμης Αν. Γιάννης

Γλωσσάρι

ακουρμιέμαι = ακούω.

καμάρι, το= πέτρινη μεγάλη κούπα νερού, κουπάνα.

Φυσιογνωμία οικισμών

Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΦΘΙΩΤΙΚΟΥ ΤΥΜΦΡΗΣΤΟΥ

του Αδάμη Θύμιου & Ευθυμίου Τάκη

Άποψη του Νεοχωρίου σε παλιότερη εποχή

      Όταν αναφερόμαστε στο Φθιωτικό Τυμφρηστό εννοούμε το δυτικότερο τμήμα του ορεινού συγκροτήματος της Όθρυς και του  ανατολικού Βελουχιού, που περιλαμβάνει και τη δυτικότερη γραφική κοιλάδα του Σπερχειού ποταμού.

      Η μορφολογία του εδάφους σ’ αυτή την περιοχή χαρακτηρίζεται από τις ιδιαίτερες ισχυρές κλίσεις, πάνω από 30 %, με έντονα υδρογραφικό δίκτυο. Από τις κοίτες συλλογής ομβρίων και πηγαίων υδάτων, με τις μεγάλες απορροές που καταλήγουν στο Σπερχειό, διαμορφώνονται δύο χαρακτηριστικές Συμβολές, η μία στον Άγιο Γεώργιο στη θέση Διπόταμα και η άλλη μεταξύ Πτελέας και Βίτωλης όπου εκβάλει στο Σπερχειό ο Ρουστιανίτης.

Παλιοί Ναοί

ΟΙ ΠΑΛΙΟΙ ΝΑΟΙ ΣΤΟΝ ΦΘΙΩΤΙΚΟ ΤΥΜΦΡΗΣΤΟ & Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥΣ

έρευνα  Αδάμης Θύμιος & Ευθυμίου Τάκης



  Ο Άγιος Δμήτριος Μαυρίλου

Οι  παλιότερες  εκκλησίες,  ήτοι  του  Μαυρίλου, της  Μεγάλης Κάψης  και  του  Νεοχωρίου είναι  βασιλικές  χωρίς  τρούλο, τοιχογραφημένες,  όμως  στο  ταβάνι, εσωτερικά  δημιουργείται  μια  εσοχή, μια  ξύλινη  κόγχη,  που  απεικονίζει  συνήθως  τον  απόντα  τρούλο  και   τις  παραστάσεις  του. Επίσης,  βασιλικές   είναι  και  κάποιες  άλλες  εκκλησίες  όπως  του  Παλαιοκάστρου, του  Περιβλέπτου,  της  Σκόρλιας (ο ναός  του  Αγίου  Νικολάου).  

Χάνια

ΠΑΛΙΑ ΧΑΝΙΑ

ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΦΘΙΩΤΙΔΑ

του Αδάμη Θύμιου & Ευθυμίου Τάκη

Το ξακουστό Χάνι Φώτη Πανέτσου στη Μεγάλη Κάψη

    Τα χάνια ήταν σταθμοί εξυπηρέτησης των περαστικών (πανδοχεία). Το 1880-81 κατασκευάστηκε ο χαλικόστρωτος, αμαξιτός δρόμος Λαμίας - Καρπενησίου. Τότε, κάρα και άμαξες που τα έσερναν δυνατά άλογα με τους γραφικούς αμαξάδες εξυπηρετούσαν τις συγκοινωνιακές ανάγκες των κατοίκων της περιοχής.

Πυργόσπιτα

ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΑ

ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ

του Αδάμη Θύμιου & Ευθυμίου Τάκη

Ερείπια του Πυργόσπιτου του μεγαλοτσιφλικά Ζώτου στη Σπερχειάδα, που μας δίνουν

μια αμυδρή εικόνα των πυργόσπιτων της περιοχής της Δυτικής Φθιώτιδας

 Στα χωριά του Δυτικής Φθιώτιδας υπήρχαν πολλοί Πύργοι. Οι περισσότεροι ανάγονται στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και διασώθηκαν μέχρι τα τέλη του παρελθόντος αιώνα, ενώ τα ερείπιά τους διακρίνονται ακόμα και σήμερα.  

Αγροφύλακας

ΑΓΡΟΦΥΛΑΚΑΣ

[Το άγρυπνο μάτι της υπαίθρου]

του Τάκη Ευθυμίου

Ο αγροφύλακας Κορέλης Γιώργος με τ' άλογό του

Πολλαπλά και σοβαρά ήταν τα καθήκοντα του αγροφύλακα, όπως η αγροτική ασφάλεια όλης της περιοχής του χωριού μας, γι' αυτό όταν τον διάλεγαν πρόσεχαν να ήταν ικανός, δραστήριος, και ακέραιος χαρακτήρας.

Ο αγροφύλακας φόραγε ειδική στολή και πηλίκιο με κορώνα, σημάδια ανωτερότητας και εξουσίας. Για σύνεργα είχε τα δυνατά κιάλια, την μπακιρένια σφυρίχτρα με το στραγάλι και το βιβλίο συμβάντων.